کاربرد استعاره در معرفتشناسی سهروردی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه ایلام

2 دانشیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه ایلام؛

3 استادیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه ایلام؛

چکیده

در دیدگاه سنتی، استعاره امری تزیینی و مربوط به زبان ادبی و قابل حذف از زبان علمی و فلسفی است. هم­چنین مطابق این دیدگاه، مبنای شکل­گیری استعاره، شباهت عینی بین دو پدیده است. اما در دیدگاه معاصر نه تنها زبان ادبی بلکه زبان علمی و فلسفی نیز استعاری است و مبنای شکل­گیری استعاره علاوه بر شباهت­های عینی، انواع شباهت­های ساختاری غیرعینی و هم­بستگی در تجربه نیز می­تواند باشد. در دیدگاه معاصر، استعاره، انتقال الگوی استنباطی حوزه مبدأ به حوزه مقصد است. مطابق این رویکرد، مفاهیم فلسفی از طریق استعاره­ها مفهوم­سازی می­شوند. لیکاف و جانسون معتقدند خودِ ذهن و فرآیندهای ذهنی توسط استعاره مفهوم­سازی می­شوند. در این مقاله نشان داده می­شود شیخ اشراق نیز ذهن و کنش­های ذهنی را توسط استعاره ساختاربندی می­کند. جنبه­های مختلف ادراک در معرفت­شناسی سهروردی توسط مفاهیمی مانند دیدن، اشراق، دست­کاری اجسام، ساختمان، محاسبه ریاضی و حرکت مفهوم­سازی می­شوند.

کلیدواژه‌ها


]1[ پناهی، نعمت الله(1396). «استعاره مفهومی؛ الگوی ادراکی تجربه عرفانی در عقل سرخ سهروردی»، فصلنامه کاوش­نامه، سال هجدهم، شماره 35، صص29-10
]2[ جانسون، مارک (1396). بدن ­در­ ذهن: مبنای ­جسمانی ­معنا، تخیل ­و ­استدلال، ترجمه­
جهانشاه­میرزابیگی، تهران، نشر آگاه.
]3[ جانسون، مارک؛ لیکاف، جورج(1397). استعاره­هایی که با آن­ها زندگی می­کنیم، ترجمه جهانشاه میرزابیگی، تهران، نشر آگاه.
]4[ ---------- (1397). فلسفه­ جسمانی: ذهن ­جسمانی ­و چالش ­آن با اندیشه ­­­غرب، ترجمه جهانشاه میرزابیگی،2 جلد، تهران، نشرآگاه.
]5[ خادم­زاده، وحید (1396). «استعاره وجود به مثابه امر سیال در فلسفه ملاصدرا»، فلسفه و کلام اسلامی، سال پنجاهم، پاییز و زمستان، شماره2، صص 205-187.
]6[ ----------(1395). «استعاره وجود به مثابه نور در فلسفه ملاصدرا»، فلسفه و کلام اسلامی، سال چهل و نهم، ش اول، بهار و تابستان، صص34-19.
]7[-----------(1398). «تحلیل استعاری وجودشناسی صدرایی: استعاره جهتی داخل- خارج»، حکمت معاصر، سال دهم، شماره اول، بهار و تابستان، صص 27-1
]8[ سپهری، مهدی(1382). «نقش استعاره در اصالت وجود؛ بررسی معناشناختی»، نامه حکمت، ش 2، پاییز و زمستان،  صص189-163
]9[ سهروردی، شهاب­الدین (1385). المشارع و المطارحات، تصحیح اشرف عالی پور، مقصود محمدی، قم، حق یاوران
]10[ ---------- (1372). مجموعه ­مصنفات ­شیخ­اشراق،2 جلد، تصحیح­ و ­مقدمه­ هانری­کربن، تهران، مؤسسه­ مطالعات و تحقیقات فرهنگی.
]11[ ---------- (1388). مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج 3، تصحیح و تحشیه و مقدمه سید حسین نصر، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.
]12[ ----------(1334). التلویحات: منطق، تصحیح علی اکبر فیاض، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
]13[ کوچش، زولتان (1396). استعاره: مقدمه­ای کاربردی، ترجمه جهانشاه میرزابیگی، تهران، نشر آگاه.
]14[ هاشمی، بی­بی زهره (1392). «مفهوم «نا­کجا­آباد» در  دو رساله سهروردی بر اساس نظریه استعاره شناختی»، فصلنامه جستارهای زبانی، دوره 4، شماره 3 (پیاپی 15)، صص 260-237
[15].Aristotle (2006), Poetics, translated by JoeSachs, Newburyport, focus publishing
[16].Maftouni,Nadia(2016),Suhrawardi as a scientartist in psychology,Transcendent Philosophy,Volume 17,Number 28,pp. 73-86.
[17]. Maftouni,Nadia(2017),Sohravardi as the Philartist of farabi's utopia, Transcendent Philosophy, Volume 18,Number 29,pp.29-46.