معرفت‌شناسی فضیلت: ماهیت، خاستگاه و رویکردها

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانشیار فلسفه ، دانشگاه قم

چکیده

معرفت‌شناسی فضیلت به مجموعه‌ای از رویکردهای اخیر به معرفت‌شناسی اطلاق می‌شود که برخلاف معرفت‌شناسی‌ تحلیلی، به جای تمرکز بر ارزیابی باور بر ارزیابی معرفتی ویژگی‌های صاحب باور تمرکز دارد. این مقاله در صدد است تا ماهیت معرفت‌شناسی فضیلت را تبیین کرده و مهم‌ترین رویکردهای آن را توضیح دهد. تبیین فضیلت معرفتی به عنوان قوای شناختی قابل اعتماد و ویژگی‌های مَنِشی، دو رویکرد اعتمادگرایی و مسئولیت‌گرایی را در معرفت‌شناسی فضیلت شکل داده است. به دلیل این‌که ارائه تبیین صحیح از ماهیت این نوع معرفت‌شناسی در گرو فهم ماهیت فضیلت معرفتی است، این مهم بیش از بقیۀ عناصر معرفتی مورد توجه قرار گرفته است. این مقاله در ابتدا به خاستگاه معرفت‌شناسی فضیلت می‌پردازد و در پایان ضمن اشاره به نقدهای وارد بر این نوع معرفت‌شناسی از جمله دوگانگی تبیین فضیلت معرفتی، فهم ماهیت معرفت‌شناسی فضیلت و کارآمد بودن آن را در گرو ارائۀ تعریفی جامع‌تر، منعطف‌تر و منطقی‌تر از فضیلت معرفتی می‌داند.

کلیدواژه‌ها


[1]   ارسطو، (۱۳۷۸). اخلاق نیکوماخوس، ترجمه حسن لطفی، تهران، طرح نو.
[2]   خزاعی، ‌زهرا، ( ۱۳۸۹). ‌اخلاق فضیلت، تهران، حکمت.
[3]   فتحی زاده، مرتضی، (۱۳۸۴). جستارهایی در معرفت‌شناسی معاصر، قم، مؤسسه فرهنگی طه.
[4]   موزر، پل‎‏ ؛ مولدر و تروث، (۱۳۸۵). درآمدی موضوعی بر معرفت‌شناسی معاصر، ترجمۀ رحمت‌الله رضائی، قم: مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی.
[5]   Alfano, M. (2013). Character as Moral Fiction, London, Cambridge University Press.
[6]   Annas, J. (2007). “The Structure of Virtue, in Intellectual Virtue , Perspective from Ethics and Epistemology”, in Depaul M. & Zagzebeski L. (eds), Clarendon Press, Pp. 15-33.
[7]   Baehr, J. (2011). The Inquiring Mind: On intellectual Virtues and Virtue Epistemology, Oxford University press.
[8]   ---------- (2006). “Character in  Epistemology’,  Philosophical Studies 128:479-514.
[9]   ---------- (2004). “Virtue Epistemology”, Encyclopedia of Internet, www. Jwp.utm.edu, available at: 13 oct. 2013.
[10]    ---------- (2007). “On the Reliability of  Moral and intellectual Virtues”, Metaphilosophy, 38(4):456-470.
[11]   ---------- (2013). “The Cognitive demands of intellectual virtue”, forthcoming in David Schweikard and Tim Henning (eds.), Knowledge, Virtue, and Action, [Routledge].
[12]   Battaly H. (2006) . “Teaching Intellectual virtues”, Teaching Philosophy 29 (3):191-222.
[13]    ---------- (2001). “Thin concepts to the Rescue : Thinning the Concepts of Epistemic Justification and Intellectual Virtue” , in L. Zagzebski and A. Fairweather, eds., Virtue Epistemology: Essays on Epistemic Virtue and Responsibility, Oxford: Oxford University Press , pp. 98-117.
[14]    Brady, M.& Pritchard, D. (2003). “Moral and Epistemic Virtues”, 1-13 in Micheal Brady & Duncan Pritchard (eds.), Moral and Epistemic Virtues, Blackwell Publishing.
[15]    Code, L. (1987). Epistemic Responsibility, Hanover, NH:University Press of New England.
[16]    Fair weather  (2003).  “Epistemic Motivation”, in L. Zagzebski and A. Fairweather, eds., Virtue Epistemology: Essays on Epistemic Virtue and Responsibility, Oxford: Oxford University Press , pp.63-82.
[17]    Goldman, Alvin I. (1992). "Epistemic Folkways and Scientific Epistemology." In  Goldman, Liaisons: Philosophy Meets the Cognitive and Social Sciences. Cambridge, MA.: The MIT Press, pp.155-175
[18]    Greco, J. (1999a). “Agent Reliabilism,” Nous 33, Supplement: Philosophical Perspectives 13: Epistemology, pp.273-296.
[19]    ---------- (2002). “Virtues in Epistemology”, in Paul Moser(ed.) Oxford Handbook of Epistemology, New York: Oxford University Press.
[20]    Greco , J. & Turri, J. (2011). “Virtue Epistemology”, Stanford Encyclopedia of Philosophy, plato.stanford.edu. available at: 15 oct 2013.
[21]    Plantinga, A., (1993), Warrant and Proper Function. New York, N. Y. : Oxford University Press.
[22]    Pouivet , R. (2010). “Moral and Epistemic Virtues: A Thomistic and Analytical Perspective”, Forum Philosophicum 15: pp.1-15.
[23]    Slote, M. (2001). Morals from Motives, Oxford University Press.
[24]    Steup, M. (2005). “Epistemology” , Stanford Encyclopedia of Philosophy, http//Plato.edu.
[25]    Sosa, E. (1980). “The Raft and the Pyramid: Coherence versus Foundations in the Theory of Knowledge,” Midwest Studies in Philosophy, 5: 3–25. Reprinted in Sosa 1991.
[26]    ---------- (2007). A Virtue Epistemology: Apt Belief and Reflective Knowledge, vol.1,Oxford University Press.
[27]    ---------- (1991). Knowledge in Perspective: Selected Essays in Epistemology. New York, N.Y.:  Cambridge University Press.
[28]    Zagzebski, L. (1996). Virtues of the Mind, Cambridge: Cambridge University Press
[29]    ---------- “Virtue Epistemology”, Routledge Encyclopedia of Philosophy, (Epistemology), pp.463-67.