مقایسه و نقد دیدگاه‌های جان شلنبرگ و پاسکال دربارۀ مسئلۀ اختفای الهی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 استادیار گروه معارف اسلامی، واحد تبریز، دانشگاه آزاد اسلامی، تبریز، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه دین، دانشگاه تهران،

چکیده

نظریه اختفای الهی دیدگاهی است که مدعی است خداوند دلایل کافی برای شناخت خود را در اختیار انسان‌ها قرار نداده است. از نظر شلنبرگ اختفای الهی اثبات می‌کند که خدایی وجود ندارد چون اگر وجود داشت دلایل کافی برای شناخت خود را در اختیار انسان‌ها قرار می‌داد، در حالی‌که چنین نکرده است. اما از نظر پاسکال اختفای الهی به دلیل تأثیرات مثبتی که بر باطن انسان‌ها دارد برای خداباوری لازم و ضروری می‌باشد. نتایجی که از بررسی‌های انجام شده در این مقاله و مقایسه دیدگاه‌های این دو فیلسوف به‌دست می‌آید این است که دلایل پاسکال نمی‌تواند ضرورت اختفای الهی را توجیه کند. در عین حال استدلال شلنبرگ بر مبنای اختفای الهی قابل پاسخگویی توسط خداباوران بوده و نمی‌تواند الحاد را توجیه کند.
 

کلیدواژه‌ها


[1] قرآن کریم.
[2] نهج البلاغه.
[3] حسینی، نصیر احمد؛ کشفی، عبدالرسول (1393). «تحلیل انتقادی دیدگاه جان شلنبرگ در باب مسئلۀ خفای الهی»، پژوهش‌نامه فلسفه دین (نامه حکمت)، تهران، دوره12، شماره2، پاییز و زمستان، ص 133-157.
[4] سبحانی، جعفر (1383). فرهنگ عقاید و مذاهب اسلامی، ج4،  قم، مؤسسه امام صادق علیه‌السلام.
[5] طباطبایی، محمدحسین (1374). المیزان فی تفسیر القرآن، ترجمه محمدباقر موسوی همدانی، ج3و6، قم،  دفتر انتشارات اسلامی‏.
[6] علیزمانی، امیرعباس؛ زرکنده، بتول (1393). «اختفای الهی به مثابه شر بی‌وجه»، جستارهای فلسفه دین، سال3، شماره 2، پاییز و زمستان، ص53-72.
[7] کلینی (1362). الکافی، ج2، تهران، دارالکتب الاسلامیه.
[8] مزامیر (1384). ترجمه عباس رکنی، تهران، نشر افکار.
[9] مصباح یزدی، محمدتقی (1394). آموزش عقاید، ج1، قم، انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (قدس سره).
[10] مطهری، مرتضی (1386). مجموعه آثار، ج (4 و 6 و 22)، تهران، انتشارات صدرا.
[11] محمدپور، سکینه؛ علیزمانی، امیرعباس (1397). «شلنبرگ، هیک و سوئین برن در مواجهه با مسئله خفای الهی»، فلسفه دین، قم، دوره 15، شماره2، تابستان، ص 341-364.
[12] محمدپور، سکینه؛ علیزمانی، امیرعباس (1395). «مسئله خفای الهی از دیدگاه جان شلنبرگ و پل موزر»، جستارهای فلسفه دین، دوره5، شماره2، پاییز و زمستان، ص67-85.
[13] Anselm (1962). Basic Writings‚ trans.S.N.Deane‚ LaSalle‚IL: Open Court Poblishing Company.
[14] Howard-Snyder; Daniel & Paul.k. Moser (2002). “Introduction: The Hiddenness of God” In Divine Hiddenness New Essays‚ed. Daniel Howard-Snyder & Paul.k. Moser.‚ Cambridge‚ Cambridge University Press.
 [15] Pascal‚Blais (1966). Penesees‚trans.A.Krailshemier‚ Harmondsworth:Penguin Books Ltd. Registered Officces‚.
[16] Penelham‚Terense (1983). God and Skepticism ‚Dordrecht:Reidel  Poblishing Company.
[17] Peterson‚ Michael (2004). “Does Divine Hiddeness Justify Atheism?” In Contemporary Debates in Philosophy of Religion, ed. Michael Peterson‚ Malden, MA: Blackwell.
[18] Schellenberg‚J.L. (2006). Divine Hiddenness and Human Reason‚ Ithaca NY ‚Cornell University Press.
[19] Schellenberg‚J.L. (2004). “Does Divine Hiddeness Justify Atheism?” In Contemporary Debates in Philosophy of Religion, ed. Michael Peterson‚ Malden, MA: Blackwell.
[20] Moser‚Paul.k. (2004). “Does Divine Hiddeness Justify Atheism?” In Contemporary Debates in Philosophy of Religion, ed. Michael Peterson‚ Malden, MA: Blackwell.
[21] Moser‚Paul.k. (2002). “Cognitive Idolatry and Divine Hiding” In Divine Hiddenness New Essays‚ed. Daniel Howard-Snyder & Paul.k. Moser.‚ Cambridge: Cambridge University Press.