بررسی دیدگاه ویلیام جیمز در اخلاق باور

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسنده

دانش آموخته‌ی دکتری رشته فلسفه دین پردیس فارابی دانشگاه تهران

چکیده

در این نوشته استدلال­های جیمز در مقاله اراده معطوف به باور را بررسی می­کنیم. این استدلال­ها شامل سه استدلال عمده­ی استدلال علیه شاهدگرایی کلیفوردی، استدلال برای حق باورآوری و استدلال برای اراده باورآوری می­شود. جیمز برای صورت­بندی این سه استدلال اصلی از دو استدلال دیگر هم استفاده می­کند که ما آنها را استدلال حقیقت­جویانه و خطاپرهیزانه نامیدیم. تمام این استدلال­ها بر دو پایه آسان­باوری و نظریه استعدادی باور مبتنی است. بدون این دو مبنای فکری هیچ­یک از استدلال­های جیمز در اراده معطوف به باور کار نمی­کنند و به هدفی که دارند نمی­رسند. سنخ استدلال‌های وی برخلاف تصور رایج از سنخ استدلال‌های شاهدگرایانه­ای است که با مدل شاهدگرایانه کلیفورد تفاوت می­کند. به همین سبب، عموما نقد او بر شاهدگرایی کلیفورد را نقدی بر کلیت شاهدگرایی محسوب می‌کنند که برداشت صحیحی نیست. در نهایت، پیامدهای منطقی استدلال­های جیمز را بررسی و نقد می­کنیم. ایراد نسبی‌گرایی و عدم رابطه میان صدق و خیر از جمله نقدهایی که بر استدلال­های وی وارد شده است. 

کلیدواژه‌ها


[1] جیمز، ویلیام. 1370. پراگماتیسم. با ترجمه عبدالکریم رشیدیان. تهران: انتشارات آموزش انقلاب اسلامی.
[2] سرزعیم، علی. 1395. اقتصاد برای همه. تهران: انتشارات ترمه.
[3] شمس، منصور. 1387. آشنایی با معرفتشناسی. تهران: طرح نو.
[4] کشفی، عبدالرسول. 1387. "بررسی و نقد نظریه رفتارگرایی فلسفی". فصلنامه علمی-پژوهشی دانشگاه قم 9 (4): 27-46.
[5] Bishop, John. 2007. Believing by Faith: An Essay in the Epistemology and Ethics of Religious Belief . Oxford: CLARENDON PRESs.
[6] Chignell, Andrew. 2018. "The Ethics of Belief." The Stanford Encyclopedia of Philosophy . Spring 2018 Edition. Edited by Edward N. Zalta.
[7] Clifford, William Kingdon. 1879. Lecutres and Essays. Edited by Leslie Stephen and Frederick Pollock. Vol. 1. London: Macmillan and Co.
[8] Hick, John. 1990. Philosophy of Religion. Englewood Cliffs, New Jersey: PRENTICE HALL.
[9] Hick, John. 1988. Faith and Reason . Macmillan Press.
[10] James, William. 1907. The Will to Believe and Other Essays in Popular Philosophy. LONGMANS, GREEN, AND CO.
[11] Kauber, Peter. 1974. "The Foundations of James's Ethics." The University of Chicago Press 84 (2): 151-166.
[12] Nathanson, Stephen L. 1982. "Nonevidential Reasons for Belief: A Jamsian View ." Philosophy and Phenomenological Research 572-580.
[13] O'Connell, Robert. 1997. William James on the Courage to Believe . Fordham University Press.
[14] Palmer, Michael. 2001. The Question of God . Londoan and New York: Routledge.
[15] Plantinga, Alvin. 2000. Warranted Christian Belief . Oxford University Press.
[16] Russell, Bertrand. 1945. A History of Western Philosophy . New York: SIMON AND SCHUSTER.