صدق خداباوری در پرتو برهان اجماع عام

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم

2 استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم

3 دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم

چکیده

در دهه گذشته، طرفداران برهان اجماع عام، تقریرهای سنتی این برهان را عقیم دانسته و صورت­بندی جدیدی از این استدلال ارائه داده­اند که با تکیه بر اجماع همگانی بسیاری از انسان­ها در اکثر دوران­های تاریخی، بهترین تبیین بر صدق خدا باوری را فراهم می‌آورد. در این پژوهش، به دنبال پاسخ­گویی به این سؤال­ها هستیم: آیا خداباوری، اعتقادی همگانی در طول تاریخ در تمام جوامع انسانی می­باشد؟ آیا بر فرض همگانی بودن یک باور، می­توان از نظر منطقی، صدق آن را نتیجه گرفت؟ یافته‌های پژوهش بر آن است که مقدمه اول این برهان، باور بسیاری از انسان­ها بر وجود موجود یا موجودات ماوراء طبیعی و مقدس در دوران گذشته و معاصر را از طریق شواهد مستقل تجربی، اثبات می­نماید. مقدمه دوم این استدلال با تکیه بر عام‌گرایی معرفتی، صدق احتمالی باورهای دینی همگانی را فراهم می­آورد، اگرچه تبیین­های تکاملی، رقیب جدی در برابر توجیه و صدق چنین باورهایی محسوب می‌شوند.

کلیدواژه‌ها


[1] ادواردز، پل (1370). خدا در فلسفه - برهان­های فلسفی اثبات وجود باری، ترجمه: بهاءالدین خرمشاهی، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی وابسته به وزارت فرهنگی و آموزش عالی.
[2] دورانت، ویلیام جمیز (1390). تاریخ تمدن، ج1، ترجمه: احمد بطعانی و دیگران، تهران: انتشارات اقبال.
[3] نصری، عبدالله (1373). خدا در اندیشه بشر، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی.
[4] Barrett, J. L, (2004). “Why Would Anyone Believe in God?” Walnut Creek, Alta Mira Press, CA.
[5] Barrett, J. and K.J. Clark (2011). “Reidian Religious Epistemology and the Cognitive Science of Religion”, Journal of the American Academy of Religion, American: 79/3:p 639-75.
[6] Boyer, P, (2003). “Religious Thought and Behaviour as By-Products of Brain Function”, Trends in Cognitive Sciences, 7/3, 119–24.
[7] Cicero, M. T (1896). On the Nature of the Gods, trans. F. Brooks, London,
Methuen.
[8] Kelly, Thomas (2011). “Consensus Gentium: Reflections on the ‘Common Consent’ Argument for the Existence of God”, in Evidence and Religious Belief, ed. K.J. Clark and R. Van Arragon, Oxford, Oxford University Press, 135–56.
[9] Kahane, G (2011). “Evolutionary Debunking Arguments”, Noûs, 45, 1, 103–25.
[10] Hume, D (1757). Four Dissertations. I. The natural history of religion. II. Of the passions. III. Of tragedy. IV. Of the standard of taste, London: printed for A. Millar, in the Strand.
[11] Huxley, A (1945). The Perennial Philosophy, London: Harper and Brothers.
[12] Lowe, George. E (2009). Birding and Mysticism: enlightment through bird watching, USA, Xlibris, Corb.
[13] Peoples, H., P. Duda, and F.W Marlowe (2016). “Hunter-Gatherers and the Origins of Religion”, Human Nature 27/3, 261–82.
[14] Plantinga, A (2000). Warranted Christian Belief, New York, University Press.
[15] Reid ،Jasper (2015). “the common consent argument from Herbert to Hume”, Journal of the history of philosophy, vol 53, number 3, p401-33.
[16] Russel, Bertrand, (1960). “In Praise of Idleness”, Unwin Book, London, P132-138.
[17] Smith, Tiddy (2019). “The Common Consent Argument for the Existence of Nature Spirits”, Australasian Journal of  Philosophy, 1-16.
[18] Tylor, E. B (1929). Primitive Culture: Researches into the Development of Mythology, Philosophy, Religion, Language, Art and Custom, Vol. 1, London, John Murray.
[19]Van Helden, A (1994). Telescopes and Authority from Galileo to Cassini, Osiris 9/1, 8–29.
[20] Wunn, I (2000). The Beginning of Religion, Numen 47/4, 417–52.
[21] Zagzebski, L.T (2012). Epistemic Authority: A Theory of Trust, Authority, and Autonomy in Belief, New York, Oxford University Press.
[22] Zagzebski, L.T (1993). Religious Knowledge and Virtues of the Mind,in Rational Faith: Catholic Responses to Reformed Epistemology, University of Notre Dame Press, 199-225.
[23] Zagzebski, L.T (2013). A Defense of Epistemic Authority, Res philosophica, 90(2), 293-306.