برهان کیهان‌شناختی و چالش های تئوری مکانیک کوانتومی

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشیار فلسفه دین دانشگاه تهران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد فلسفه دین دانشگاه تهران

چکیده

در اوایل قرن بیستم هم‌زمان با سیر تحولات جدید علم فیزیک، پارادایمی مطرح شد که از آن به عنوان فیزیک کوانتوم یاد می‌شود که یکی از اصول حاکم بر آن اصل عدم قطعیت است. اهمیت آن از این جهت است که برخی از تفاسیر آن منجر به انکار اصل فلسفی علیت خواهد شد و متعاقب آن براهین کیهان‌شناختی اثبات وجود خدا که همگی به نوعی بر اصل علیت استوار است از ناحیه علم تجربی به چالش کشیده می شود. در این نوشتار ضمن بررسی فیزیک کلاسیک و فیزیک کوانتوم، چالش‌هایی که از سوی تئوری مکانیک کوانتومی متوجه براهین کیهان‌شناختی می‌شود واکاوی خواهد شد. ادعای ما این است که می‌توان تعبیری از مکانیک کوانتومی ارائه کرد که با اصل علیت سازگار باشد. در نتیجه فیزیک کوانتوم و اصل عدم قطعیت چالشی برای براهین کبهان‌شناختی نخواهد بود. گرچه هنوز نقدهای فلسفی‌ای که به اصل علیت از دیدگاه‌های مختلف وارد شده است جای کاوش و تأمل دارد.

کلیدواژه‌ها


[1] الستیر ام. ای. رای. (1394). فیزیک کوانتومی. ترجمه علی آهنج و محمد حسین پورعباس، تهران، انتشارات سبزان.
[2] گلشنی، مهدی. (1390).  تحلیلی از دیدگاه های فلسفی فیزیکدانان معاصر. تهران، انتشارات علوم انسانی و  مطالعات فرهنگی.
[3] ـــــــــــ (1395). خداباوری و دانشمندان معاصر غربی.  تهران، انتشارات کانون اندیشه جوان.
[4] مایستر، چاد. (1395). درآمدی به فلسفه دین. ترجمه محمد یوسف ثانی، تهران: انتشارت فرهنگ نو.
[5] هایزنبرگ، ورنر. (1393). جزء و کل. ترجمه حسین معصومی همدانی، تهران: انتشارات مرکز نشر دانشگاهی.
[6] Philipse, Herman. (2012). God in the Age of Science, A Critique of religious Reason. Oxford: Oxford University Press.
[7] Craig, William Lane. (2018). The Scientific Kalam Cosmological Argument.  (Lecture at Georgia Tech)
[8] Spitzer, Robert J. (2010). New proofs for the existence of God: contributions of contemporary physics and philosophy. Grand Rapids, Michigan: Wm. B. Eerdmans Publishing Co.
[9] Craig, William Lane. (1979). The Kalam Cosmological Argument. Library of philosophy and religion. The London and Basingstoke: Macmillan Press Ltd.
[10] Hawking, Stephen & Mlodinow, Leonard. (2010). The Grand Design. New York: Bantam Books.
[11] Al-Ghazali. (1962). Kitab al-Iqtisad fil-Itiqad, with a Foreword by Ibrahim Aga. Cubukcu Huseyin Atay (Ankara: University of Ankara Press).