حقوق طبیعی از دیدگاه جان لاک و مرتضی مطهری

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 دانشجوی دکتری فلسفۀ تطبیقی، دانشگاه علوم و تحقیقات تهران؛ دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی واحد علوم و تحقیقات دانشگاه آزاد اسلامی ، تهران، ایران

2 دانشیار گروه فلسفه دانشکده فلسفه و ادبیات و زبانهای خارجی دانشگاه علامه طباطبایی، تهران ، ایران

چکیده

موضوع حقوق طبیعی از بحث‌های مهم و قدیمی در اندیشۀ متفکران و فیلسوفان بوده است. اولین سؤال این است که مفهوم و جایگاه حقوق طبیعی در نزد مطهری و جان لاک چیست؟ دیدگاه‌های این دو حکیم دربارۀ چهار موضوع مهم حقوق طبیعی (آزادی، عدالت، مالکیت، حقوق بشر) و اختلافات و اشتراکات آن‌ها چیست؟

در این مقاله تلاش شده است که مبانی این دو متفکر در زمینۀ حقوق طبیعی و حقوق بشر بررسی شود. همچنین در این مقاله به مبانی این دو متفکر نیز پرداخته می‌شود و دربارۀ مبانی آن‌ها، که خداشناختی است یا انسان‌شناختی و یا هر دو، بیشتر می‌نویسیم. در ادامه، افتراقات و اشتراکات این دو حکیم را که متعلق به دو سنت فلسفی هستند، در مورد حقوق طبیعی و حقوق بشر و تأثیرات و پیامدهایی که می‌تواند در جامعۀ بشری داشته باشد، بیان می‌کنیم. در نتیجه‌گیری مقاله خواهیم دید که اختلافات دو حکیم و دو سنت فلسفی می‌تواند به ارائۀ دو مسیر متفاوت برای تکامل و پیشرفت بشریت منجر گردد.

 

کلیدواژه‌ها


[1] اشتراوس، لئو (1373). حقوق طبیعی و تاریخ. ترجمۀ باقر پرهام، تهران، آگاه.
[2] تامسون، گرت (1394) جان لاک. ترجمۀ علی حقی، تهران، نگاه معاصر.
[3] شریعت، فرشاد (1385). جان لاک و اندیشه آزادی. تهران، آگاه.
[4] صناعی، محمود (1388). آزادی فرد و قدرت دولت (تامس هابز، جان لاک، جان استوارت میل). تهران، هرمس.
[5] طاهری، ابوالقاسم (1375). تاریخ اندیشه سیاسی در غرب. تهران، قومس.
[6] طباطبایی، سید جواد (1393). تاریخ اندیشه سیاسی جدید در اروپا (جلد نخست از نوزایش تا انقلاب فرانسه). تهران، مینوی خرد.
[7] عالم، عبدالرحمان (1397). بنیادهای علم سیاست. تهران، نشر نی.
[8] ـــــــــــــــــ (1396). تاریخ فلسفۀ سیاسی غرب عصر جدید و سدۀ نوزدهم. تهران، وزارت خارجه. (چاپ نوزدهم)
[9] ـــــــــــــــــ (1381). تاریخ فلسفۀ سیاسی غرب از آغاز تا پایان سده‌های میانه. تهران، وزارت خارجه.
[10] فولادی، کمال (1382). تاریخ اندیشه سیاسی غرب از سقراط تا ماکیاولی. تهران، مرکز.
[11] کانگ، سوگون (1384). افکار هابز و لاک. ترجمۀ محمد بقایی ماکان. تهران، اقبال.
[12] کلوسکو، جرج (1391). تاریخ فلسفۀ سیاسی از ماکیاولی تا مونتسکیو. ترجمۀ خشایار دیهیمی، تهران، نشر نی.
[13] لاک، جان (1392). دو رساله در باب حکومت. ترجمۀ فرشاد شریعت، تهران، نگاه معاصر.
[14] ــــــــــ (1387). رساله‌ای در باب حکومت. ترجمۀ حمید عضدانلو. تهران، نشر نی.
[15] ــــــــــ (1377). نامه ای در باب تساهل. ترجمۀ شیرزاد گل شاهی کریم، تهران، نشر نی.
[16] لوید توماس، دی ای (1389). در باب حکومت لاک. ترجمۀ عباس اسکوئیان، تهران، حکمت. (چاپ سوم)
[17] ــــــــــــــــ (1392). نظام حقوق زن در اسلام. تهران، صدرا.
[18] ــــــــــــــــ (1389). آینده انقلاب اسلامی. تهران، صدرا.
[19] ــــــــــــــــ (1362). پیرامون انقلاب اسلامی. تهران، صدرا.
[20] ــــــــــــــــ (1360). بیست گفتار. تهران، افست.
[21] ــــــــــــــــ (صفر 1403). بررسی اجمالی مبانی اقتصاد اسلامی. تهران، حکمت.
[22] ــــــــــــــــ (1357). علل گرایش به مادی‌گری. تهران، صدرا.
[23] مطهری، مرتضی (1357). عدل الهی. تهران، انتشارات جامعه مدرسین.
[24] مکتبی، احسان (1396). دین و دولت در مکتب قرارداد اجتماعی (هابز، لاک و روسو). تهران، کویر.
[25] مکللند، جان (1393). تاریخ اندیشه سیاسی غرب از یونان باستان تا عصر روشنگری. ترجمۀ جهانگیر علمداری، تهران، نشر نی.
[26] نویمان، فرانتس (1373). آزادی و قدرت و قانون. گردآوری و پیشگفتار از هربرت مارکوزه. ترجمۀ عزت الله فولادوند، تهران، خوارزمی.
[27] هداک، بروس (1391). تاریخ اندیشه سیاسی از عهد باستان تا کنون. ترجمۀ محمدحسین وقار، تهران، اطلاعات.
[28]. Leyden, w.von (1956) “John Locke & Natrul Law,” in John Locke: critical assessments. Edited by Richard Ashcraft, London & New York: Routledge Taylor & Francis Group, pp. 23-35.
[29]. Oakley, Francis and Elliot. W. Urdang (1966) “Locke, Natural Law, and God,” In John Locke: Critical Assessments, Edited by Richard Ashcraft, London and New York: Routledge Taylor & Francis Group, pp. 92-109.
[30]. Parry, Geraint (1936) Political Thinkers. London and Newyork: Routledge Taylor & Francis Group.
[31]. Widerquist, Karl (2010) "Lockean Theories of Property Justifications for Unilateral Appropriation,” in Public Reason, Qatar: Georgetown University, pp. 4-25.