تجربه در فلسفۀ ابن‌سینا با مراجعه به کاربست عملی آن در آثار طبیعی او

نوع مقاله : مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 فارغ‌التحصیل کارشناسی ارشد رشتۀ فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران؛

2 استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق علیه‌السلام، تهران، ایران

چکیده

ابن‌سینا در کنار مباحث نظری دربارۀ تجربه، در علوم طبیعی از جمله پزشکی، زیست‌شناسی و هواشناسی نیز به صورت عملی تجربه را به کار برده ‌است. او در مباحث نظری، احکامی را ناظر به شرایط حصول، مؤلفه‌ها و کارکرد معرفت تجربی بیان کرده ‌است که از جملۀ آنها می‌توان به لزوم مشاهدۀ حسی همراه با تکرار، یقینی بودن و کلیت مشروط معرفت تجربی و استفادۀ برهانی از معرفت تجربی اشاره کرد. اما بی‌توجهی نسبت به کار‌بست عملی تجربه توسط ابن‌سینا، ما را از رسیدن به تصویر دقیق تجربه نزد او محروم خواهد ساخت. خطا‌پذیری معرفت تجربی و تأکید فراوان بر مشاهدۀ نظام‌مند، دو حکمی هستند که ابن‌سینا در مباحث کاربردی خود به آنها پرداخته و در مباحث نظری او کمتر مورد توجه بوده ‌است.
 

کلیدواژه‌ها

موضوعات


[1]. ابن‌سینا (2005). رسالة فی ما تقرر عنده من ، الحکومة، بیروت دار بیبلیون.
[2]. ــــــــ (2005).  القانون فی الطب، جلد 4،3،2،1، بیروت، دار الإحیاء التراث العربی.
[3]. ــــــــ (1383). رساله نفس، همدان، دانشگاه بو‌علی سینا.
[4]. ــــــــ (1383). منطق دانشنامه علائی، همدان، دانشگاه بو‌علی سینا.
[5]. ــــــــ (1379).  النجاة من الغرق فی بحر الضلالات، تهران، انتشارات دانشگاه تهران.
[6]. ــــــــ (1375).  الإشارات و التنبیهات، قم، نشر البلاغة.
[7]. ــــــــ (1405).  الشفاء ـ الریاضیات، جلد 2، قم، مکتبة آیة الله مرعشی.
[8]. ــــــــ (1404). رسالة فی الأدویة القلبیة، ـ : بی نا.
[9]. ــــــــ (1404).  الشفاء ـ الطبیعیات، جلد 3،2، قم، مکتبة آیة‌الله مرعشی.
[10]. ــــــــ (1404).  الشفاء ـ المنطق، جلد 3، قم، مکتبة آیةالله مرعشی.
[11]. ــــــــ (1400). رسائل ابن‌سینا، قم، انتشارات بیدار.
[12]. ــــــــ (1953). رسائل ابن‌سینا 2، جلد 2، استانبول، دانشکده ادبیات استانبول.
[13]. سلیمانی، فاطمه(1388). «روش طبیعت‌شناسی ابن‌سینا»، حکمت سینوی، تهران، سال 13، شماره 42، بهار و تابستان، صص 27ـ47.
[14]. شیخ‌رضایی، حسین؛ امیر احسان کرباسی‌زاده(1391). آشنایی با فلسفه علم، تهران، هرمس.
[15]. Robinson, Richard(1963). Definition, Oxford, Oxford University Press.