Abū ʿAlī al‑ Jubba’i on the Gettier Problem

Document Type : Research Paper

Authors

Assistant Professor, Department of Islamic Studies Teaching, Farhangian University, Tehran, Iran.

10.22059/jitp.2026.397700.523624

Abstract

Abu Ali al-Jubbaʾi, in addition to the three well-known conditions of knowledge as justified true belief, proposed two further conditions: (4) the reliability of the cognitive process and (5) the no-defeater (indefeasibility) condition. The fourth condition concerns the reliability of the belief-forming process and closely parallels contemporary Reliabilism, which emphasizes the acquisition of belief through dependable cognitive faculties. The fifth condition corresponds to a form of logical consistency or defeasibility requirement; however, given al-Jubbaʾi’s retention of the strong condition of truth, the addition of a defeasibility criterion may initially appear redundant. Nevertheless, this condition closely aligns with the Defeasibility Theory developed by Lehrer and Paxson. Al-Jubbaʾi also objected to Abu al-Hudhayl al-ʿAllaf’s emphasis on epistemic accessibility, arguing that one may possess knowledge without being able to articulate a supporting argument. The convergence of his views with Reliabilism and Defeasibility Theory, together with his rejection of the accessibility requirement, clearly situates al-Jubbaʾi within the framework of Epistemic Externalism. Examining the works of Muslim theologians through contemporary epistemological frameworks reveals a rich and sophisticated tradition of philosophical inquiry that remains highly relevant to modern epistemological debates.

Keywords

References

آئودی، رابرت (1394). معرفت‌شناسی. چاپ دوم. ترجمه: علی اکبر احمدی. تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.
الله بداشتی، علی و سعادت مصطفوی، سیدحسن (1396). «مقایسه مبانی معرفت‌شناسانه و روش‌شناسانه قاضی عبدالجبار معتزلی و قاضی ابوبکر باقلانی در معرفت دینی». پژوهشنامه فلسفه دین، 15 (1)، 41-53.
پویمن، لوییس (1387). معرفت‌شناسی. ترجمه رضا محمدزاده. تهران: دانشگاه امام صادق علیه السلام.
دهقانی نژاد، عباس (1395). «معرفت‌شناسی گواهی از دیدگاه قاضی عبدالجبار معتزلی». پژوهشنامه فلسفه دین،، 14 (2)، 69-82.
دهقانی نژاد، عباس و جوادی، محسن (1397). «ذهنیت‌گرایی از دیدگاه قاضی عبدالجبار معتزلی». ذهن، 19 (75)، 139-154.
زمانی، محسن (1393). آشنایی با معرفت‌شناسی، چاپ دوم، تهران، هرمس.
سلطانی، حسین (1396). «منابع معرفت از دیدگاه قاضی عبدالجبار معتزلی». تحقیقات کلامی. 5 (16)، 101-113.
شمس، منصور (1397). آشنایی با معرفت‌شناسی. ویراست سوم. تهران: هرمس.
عبدالجبارمعتزلی، قاضی ابی الحسن اسد آبادی (1974). فضل الاعتزال و طبقات المعتزلۀ. تصحیح فؤاد سید. تونس: دارالتونسی للنشر.
عبدالجبار معتزلی، قاضی ابی الحسن اسد آبادی (بی تا). المغنی فی ابواب التوحید والعدل. مصر: بی‌نا.
فهمی خشیم، علی، (1967). الجبائیان. طرابل.، الجامعۀ اللیبیۀ. رسالۀ الماجستیر.
مروارید، جعفر، رضا زاده، حمید (1394). «ریشه یابی درون‌گرایی / برون‌گرایی در توجیه در دانش اصول فقه». ذهن، 16 (64)، 67-85.
میری حسینی، سید محسن (1388). «تحلیل معرفت گزاره ای از منظر معرفت‌شناسی غربی و اسلامی با تاکید بر نقض گتیه». فصلنامه اسرا، 1 (1). 53-79.
Philosophy and Kalam
Volume 58, Issue 2
Autumn & Winter 2025/2026
February 2026
Pages 577-588

Files

Share

How to cite

Statistics