Philosophy and Kalam

Philosophy and Kalam

An Analysis of the Foundations of the Fundamentality of Quiddity and the Fundamentality of Existence Based on the Objective Form of Philosophical Concepts With Emphasis on the Views of Suhrawardī, Mīrdāmād, and Mullā Ṣadrā

Document Type : Research Paper

Authors
MOHAMMAD BAGHER DERAKHSHAN POUR 1
Masoud Abdollahzadeh Arpanahi 2
Yarali Kord Firouzjaei 3
Mirsaeid Mousavi Karimi 4
1 PhD Candidate in Philosophy of Physics, Department of Philosophy of Disciplines, Faculty of Philosophy and Ethics, Baqir al-Olum University, Qom, Iran
2 Associate Professor, Department of Philosophy of Science and Technology, Faculty of Basic Sciences, Imam Hossein Comprehensive University, Tehran, Iran.
3 Professor, Department of Applied Philosophy, Faculty of Philosophy and Ethics, Baqir al-Olum University, Qom, Iran.
4 Professor, Department of Philosophy, Mofid University, Qom, Iran
10.22059/jitp.2026.399714.523630
Abstract
This paper adopts an analytical-comparative method to examine the foundations of the Fundamentality of Quiddity and the Fundamentality of Existence in Islamic philosophy, with particular attention to the objective form of secondary philosophical intelligibles (existence, contingency, unity) and logical categories (genus, differentia). Suhrawardī and Mīrdāmād, as the founders of the former school, deny an independent objective form to these categories on the grounds of the impossibility of infinite regress. They regard existence merely as the "realization of quiddity," considering quiddity as the sole authentic reality. Consequently, external reality is viewed as a "mixed single object," and these categories are deemed mental considerations. This approach, however, faces a challenge in explaining the correspondence between mind and reality. In contrast, Mullā Ṣadrā, emphasizing the Fundamentality of Existence, conceives existence as a unitary, simple, and graded reality that constitutes the authentic objective form. By distinguishing between "concrete attribution"— in which both subject and attribute have independent objective forms—and "abstractive attribution"—in which the attribute lacks a separate objective form—he explains mind–reality correspondence based on the unity of existence. The paper concludes that disagreement over the independent objective form of these philosophical concepts lies at the core of the divergence between these schools regarding the structure of reality and the criterion of truth.
Keywords
fundamentality of existence
fundamentality of quiddity
objective form
secondary philosophical intelligibles
mind-reality relationship
Subjects
جعفریان، مرتضی؛ قراملکی، احد فرامرز (۱۳۹۵). «تحلیل میرداماد از معقول ثانی و رابطه آن با اعتباری انگاری وجود». حکمت معاصر، ۷ (۳)، ۸۱-۱۰۵.
جوارشکیان، عباس (۱۳۸۷). «اجتماع دو منظر اصالت ماهیت و اصالت وجود در نظریه اصالت پدیداری معنا». جستارهایی در فلسفه و کلام، ۲ (۴۰). 102-128. https: //doi. org/10. 22067/philosophy. v40i2. 3172
دیوانی، امیر (۱۳۹۹). «تقریری از اصالت ماهیت و وجود». دوفصلنامه علمی هستی و شناخت، (۱)، ۱۰۷-۱۲۸. https: //doi. org/10. 22096/ek. 2021. 131889. 1243
سهروردى، یحیى بن حبش (۱۳۷۲). مجموعه مصنفات شیخ اشراق. (ه. کربن، تصحیح). ۲ جلد، چاپ دوم. تهران: وزارت فرهنگ و آموزش عالی، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی (پژوهشگاه).
طباطبائی، محمدحسین (۱۳۶۲). اصول فلسفه و روش رئالیسم. جلد چهارم. قم: دفتر انتشارات اسلامی.
ــــــــــ (۱۳۸۸). مجموعه رسائل (طباطبائی) (رساله برهان (طباطبائی)). قم: بوستان کتاب قم.
عبودیت، عبدالرسول (۱۳۸۷). نظام حکمت صدرایی ۲: تشکیک در وجود. قم: انتشارات مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).
فیاضی، غلامرضا (۱۳۸۷). هستی و چیستی در مکتب صدرایی: تأملی نو در اصالت وجود و اعتباریت ماهیت و تفاسیر و ادله و نتایج آن (ح. شیدان‌شید، تحقیق و نگارش). چاپ دوم. قم: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه.
قاسمیان مزار، رضا؛ یساقی، هادی (۱۳۹۳). نظریه معرفتی ابن سینا و بررسی آن در پرتو اصالت وجود و اصالت ماهیت. فصلنامه علمی پژوهشی حکمت اسرا، ۶ (۴)، ۷۳-۹۰. https: //dor. isc. ac/dor/20. 1001. 1. 23832916. 1393. 6. 4. 4. 5
مصباح یزدی، محمد تقی (۱۳۶۴). آموزش فلسفه (دوجلدی). تهران: انتشارات سازمان تبلیغات اسلامی، معاونت فرهنگی.
مصطفائی، محمد؛ خسروپناه، عبدالحسین (۱۳۹۴). نقد و بررسی دیدگاه میرداماد در اصالت یا اعتباری بودن وجود. جاویدان خرد، ۱۲ (۲۸)، ۱۲۶-۱۴۶. https: //dor. isc. ac/dor/20. 1001. 1. 22518932. 1394. 12. 28. 7. 8
مطهری، مرتضی (۱۳۷۰). مجموعه آثار استاد شهید مطهری. جلد نهم. تهران: انتشارات صدرا.
ملاصدرا [صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم] (۱۳۶۰). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه. (جلال‌الدین آشتیانی، مصحح؛ هادی بن مهدی سبزواری، محشی). تهران: مرکز نشر دانشگاهی.
ــــــــــ (۱۳۶۸). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. (ج ۱-۳). قم: مکتبة المصطفوى.
ــــــــــ (۱۳۸۶). فرهنگ اصطلاحات فلسفی ملاصدرا. تهران: بنیاد حکمت اسلامی صدرا.
منافیان، سید محمد (۱۳۹۴). جعل بسیط ماهیت در اندیشه میرداماد. دو فصلنامه علمی حکمت صدرایی، ۳ (۲)، ۱۳۳-۱۷۷.
موسوی اعظم، سید مصطفی (۱۳۹۵). معناشناسی، هستی‌شناسی و خاستگاه کثرت تحلیلی در حکمت متعالیه. پژوهش‌های هستی‌شناختی، ۵ (۹)، ۱۰۵-۱۲۵.
ــــــــــ (۱۳۹۷). کارکردهای قاعدۀ «تحقق مفاهیم گوناگون به وجود واحد» در فلسفۀ ملاصدرا. فصلنامه اندیشه دینی دانشگاه شیراز، ۱۸ (۶۷)، ۱۱۳-۱۳۰. https: //doi. org/10. 22099/jrt. 2018. 4910
میرداماد، محمدباقر (۱۳۸۵). مصنفات میرداماد: الافق المبین. (ع. نورانی، اهتمام). جلد دوم، چاپ اول. تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.
ــــــــــ (۱۳۹۱). الافق المبین. (حامد ناجی اصفهانی، مصحح و مقدمه‌نویس). چاپ اول. تهران: مرکز پژوهشی میراث مکتوب و مؤسسه مطالعات اسلامی دانشگاه آزاد برلین.
نویسی، غزاله؛ اکبریان، رضا (۱۳۹۳). میرداماد و وجود و ماهیت. آینه معرفت، ۴ (۱۴).
یزدان‌پناه، سید یدالله (۱۳۸۹). حکمت اشراق: گزارش، شرح و سنجش دستگاه فلسفی شیخ شهاب‌الدین سهروردی (ج ۲، م. علی‌پور، تحقیق و نگارش). (چاپ دوم). تهران: پژوهشگاه حوزه و دانشگاه؛ مرکز تحقیق و توسعه علوم انسانی (سمت).
Philosophy and Kalam
Volume 58, Issue 2
Autumn & Winter 2025/2026
February 2026
Pages 523-543