دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219A Study of Allameh Tabatabaei’s Views on The Concept of Inherent in the Theory of Rational Good and Bad (Al-Husn wa al-Qubh al-'Aqli)مفهوم ذاتی در حسن و قبح عقلی از دیدگاه علامه طباطبائی1591746078510.22059/jitp.2017.60785FAسید محمد علیدیباجیدانشیار گروه فلسفه دین و فلسفه اسلامی پردیس فارابی دانشگاه تهرانزینبیوسف زادهدانشآموختۀ کارشناسیارشد فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تهران، پردیس فارابی.Journal Article20160125The problem of good and bad in philosophy and theology can be discussed from two perspectives, ontological and epistemological. The problem that we're seeking to answer in this paper is that: Does the theory of “al-idrakat al-i'tibariyah” (constructive perceptions) has presented a new solution for it? If yes, which way it has used to deal with the problem (ontological or epistemological)?
The answer that has been discussed is that this theory, by considering the epistemological aspect of al-i'tibariyah in the scope of practical intellect, presents a third meaning for the problem of good and bad and provides an innovative way for the problem.از دیرباز، مسئلۀ حسن و قبح از دو منظر وجودشناختی و معرفتشناختی در فلسفه و کلام مورد بحث قرار گرفته است. جستار پیش رو درصدد پاسخ به این مسئله است که آیا نظریۀ ادراکات اعتباری علامه طباطبائی، راه حل جدیدی برای مسئلۀ حسن و قبح ارائه میدهد یا نه؛ و در صورت پاسخ مثبت، این راه حل از کدام حیث (وجودشناختی یا معرفتشناختی) به مسئله پرداخته است؟ مقاله نشان میدهد که نظریۀ ادراکات اعتباری با بررسی معرفتشناختی معنای اعتبار در حوزۀ عقل عملی معنای سومی برای «عقلی» در مسئلۀ حسن و قبح عقلی و ذاتی مطرح کرده است و در نتیجه توانسته است راه حل جدیدی در پاسخ به مسئلۀ مذکور ارائه دهد. این معنا برای اعتباریات نه تنها به معنای نفی مقام واقع و حقایق مربوط به این معانی نیست؛ بلکه مبتنی بر پذیرش واقع و واجد حیثیتی واقعی و وجودشناختی است.دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219The Consideration of the Possibility of al-Nafs al- Juziyah (Finite Self) Realization before the Worldly Life Based on the Theory of Mulla Sadra’s Individual Unity of Existenceبررسی امکان تحقق نفس جزئی قبل از حیات دنیوی با استمداد از نظریۀ وحدت شخصی وجود نزد ملاصدرا1751906078610.22059/jitp.2017.60786FAفروغ الساداترحیم پوردانشیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهانابراهیمراستیاندانشجوی دکترای حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان.Journal Article20160213The eternity of Al-Nafs al-Juziyah (finite self) is one of the most complicated philosophical issues. In some of his works, Mulla Sadra firmly pointed out the eternity of finite self; he similarly has specified the created-ness of the bodily soul; however, the former and the latter are apparently contradictory. The main objective of the present study is to indicate that according to the mystical foundations of Mulla Sadra in the theory of “the individual unity of existence”, firstly, the theory of the eternity of finite self is a reasonable matter, and secondly, there is no contradiction between such an eternity and created-ness of the bodily soul. According to this theory, as the existence is a united truth, its manifestation is a united truth too; besides, this manifestation possesses three levels: abstract, semi-abstract, and material. According to the gradation of manifestations, the human truth is present in both intellectual and in infra intellectual levels. The intellectual reality of man in purgatory (intermediate) world is accompanied with material requisites, while in the physical world, in addition to the material requisites, it is also accompanied with matter, itself, and dispositions.بحث قدم نفس جزئی از پیچیدهترین مسائل فلسفی است. صدرالمتألهین در برخی آثار خود قائل به قدم نفس جزئی شده و در عین حال همواره به حدوث جسمانی نفس تصریح نموده است. این دو اعتقاد ظاهراً ناسازگارند. این مقاله میکوشد نشان دهد که مطابق مبانی عرفانی صدرا در نظریۀ وحدت شخصی وجود، اولاً اعتقاد به قدم نفس جزئی امری موجه است و ثانیاً چنین قِدمی با حدوث جسمانی نفس منافات ندارد. بر اساس این نظریه، همان طور که وجود حقیقتی واحد است، ظهور آن نیز واحد است و این ظهور در عین وحدت، واجد سه مرتبۀ مجرد، نیمهمجرد، و مادی است و بر اساس تشکیک در مظاهر، حقیقت انسانی در مرتبۀ عقلی و در مراتب مادون حاضر است. حقیقت عقلی انسان در عالم برزخ محدود به لوازم ماده میشود و در عالم جسمانی علاوه بر آنها، محدود به ماده و استعداد نیز میگردد. نفوس جزئی انسانها قبل از تحقق در عالم ماده، در برزخ نزولی، به نحو مقداری و ذو ابعاد ظاهر بودهاند و سپس، در عالم ماده به صورت جسمانی حادث شدهاند.دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219Ibn Sina’s Sadraean Sidiqin Argumentبرهان صدیقین صدرایی ابن سینا، تأمّلی در نظر صدرالمتالهین دربارۀ صدیقین بودن برهان سینوی1912026078710.22059/jitp.2017.60787FAهمارنجبردانشجوی دکتری گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس تهرانداودحسینیاستادیار گروه فلسفه، دانشگاه تربیت مدرسJournal Article20150524 <br />Ibn Sina Characterizes Sidiqin Argument as an argument by means of which the existence of Necessary Being is proved just on the basis of reflecting on the nature of being. He claims that his versions of the argument satisfy the criterion, really. Mulla Sadra, however, argues first that Ibn Sina’s arguments are not, properly speaking, based on reflecting on the nature of being, and second that they are based on reflecting on the concept of being. Here, we first formalize one of the Ibn Sina’s arguments, namely the version of Najat. Then we argue that based on Ibn Sina’s metaphysical system, Sadra’s objections do not work. Finally, we propose that if one redefines necessary being and contingent being by use of causality, then one reaches to a new version of Ibn Sina’s Sidiqin Argument that dissolves Sadra’s objection.از دیدگاه ابنسینا براهینی برهان صدیقین هستند که واجبالوجود را صرفاً با تأمل در نفس وجود به اثبات برسانند. وی مدعی است که در تقریرهای خود از برهان صدیقین معیار فوق را رعایت نموده است؛ امّا صدرا برهان شیخ را اولاً، به دلیل عدم تأمل در نفس وجود و ثانیاً، به علت استفاده از مفهوم موجود و نه حقیقت وجود برهان صدیقین نمیداند. در این مقاله جهت بررسی اشکال صدرا ابتدا تقریری از برهان صدیقین در آثار شیخ یعنی تقریر کتاب <em>نجات</em> و صورتبندی آن در منطق محمولات مرتبه اول بیان میشود. سپس نشان داده میشود که اولاً، بر اساس مبانی متافیزیکی شیخ، هیچیک از دو جنبۀ نقد صدرا به برهان سینوی وارد نیست؛ ثانیاً، حتّی با وجود پذیرفتن مبانی متافیزیکی صدرا چنانچه تعریف مفاهیم واجبالوجود و ممکنالوجود را به کمک مفهوم علیّت تغییر دهیم، برهان صدیقین سینوی دیگری به دست میآید که اشکال صدرا را منحل میکند.دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219The Development of Per Impossibile from Aristotle to Quṭb al-Din Raziسیر تحول قیاس خلف از ارسطو تا قطب رازی2032206078810.22059/jitp.2017.60788FAامینشاهوردیدانش آموختهی دکتری فلسفه دانشگاه اصفهانJournal Article20160121Aristotle took Per Impossibile as a form of Hypothetical Syllogism which was composed of a Syllogistic and a non-syllogistic part. But he didn’t express the relation between these two parts clearly. Alexander of Aphrodisias and Philoponus didn’t add any specific comments to Aristotle’s view. Al-Farabi believed that Per Impossible includes three deductions: two categorical syllogisms and one exceptional syllogism; Avicenna introduced Connective Conditional Syllogism, and, based on it, he explained the relation between two parts that Aristotle propounded in Per Impossible. This interpretation is accepted by many of Islamic logicians, nevertheless Averroes followed Aristotle’s outline and ruled out Avicenna’s Connective Conditional Syllogism. Afḍal al-Din Maraqi took Aristotle’s opinion and clarified the relation between Syllogistic and non-syllogistic parts well, finally Quṭb al-Din Razi modified some aspects of Avicenna’s view.در این مقاله، تلاشهای منطقدانان دورۀ اسلامی در تبیین رابطۀ میان دو بخش قیاسی و غیرقیاسیِ قیاس خلف، مورد بررسی قرار میگیرند و با نگاه به آثار شارحان یونانی ارسطو مانند اسکندر افرودیسی و فیلوپونوس و اشاره به ناتوانی آنها در تبیین سخنان ارسطو در تحلیل اوّل، دو رویکرد کلی در این زمینۀ معرفی میشود. در رویکرد نخست که از سوی افضلالدین مرقی ارائه گردیده، رابطۀ میان دو بخش قیاسی و غیرقیاسیِ قیاس خلف در چارچوب منطق ارسطویی و بر اساس صورتبندی وی از قیاس حملی در قالب قیاس استثنائی توجیه میگردد. در حالی که در رویکرد دوم که از سوی ابنسینا ارائه شده و مورد قبول اکثر منطقدانان پس از وی قرار گرفته است، رابطۀ بخش قیاسی و غیرقیاسیِ قیاس خلف بر اساس نوآوری وی در زمینۀ قیاسهای اقترانی شرطی و خارج از چهارچوب منطق ارسطویی تبیین میگردد.دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219A Study of Mulla Sadra’s Interpretation of the Theory of Al-Amr Bayn al-Amrayn Based on The Issue of Unity and Multiplicityتفسیر صدرالمتألهین از آموزۀ امر بین امرین بر مبنای مسئلۀ وحدت و کثرت2212386079110.22059/jitp.2017.60791FAمرتضیطباطبائیان نیم آورددانشچوی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهاننفیسهاهل سرمدیاستادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهانJournal Article20160312Mulla Sadra uses his own principles in the debate over unity, multiplicity and graded unity of being to develop a profound interpretation from the noble tradition “There is no compulsion and volition but something in between”. This approach is formed via exposing the meaning of hierarchy in Sadra’s theosophy, human deeds are attributed both to the individual himself and the divine will. His breakthrough in this debate is his depiction of volition as compulsion and compulsion as volition for humans. In this regard, human is obliged to conduct his own volitional action; nevertheless, this compulsion does not reject but approves of volition. For Mulla Sadra, unlike other theosophists, God is the proximate reason behind deeds not the remote one. Secondly, compulsion and volition or, in other words, purification and assimilation are unifiable. Sadra’s assimilation of mild water, according to many thinkers, and to the celestial body confirms this plan.صدرالمتألهین مطابق با مبانی خود در بحث وحدت و کثرت، و طرح وحدت تشکیکی وجود، به ارائۀ تفسیری عمیق از حدیث شریف «لاجبر و لاتفویض بل امر بین امرین» میپردازد. در این نظر که تقریر آن با عنایت به معنای «مرتبه» در حکمت صدرایی شکل میگیرد فعل انسان در انتسابی حقیقی هم به خود او و هم به خدا منسوب است. شاهکار صدرا در این بحث این است که او اختیار عین جبر و جبر عین اختیار را برای انسان به تصویر میکشد. در دیدگاه صدرا انسان در افعال اختیاری خویش نیز مجبور است؛ ولی این جبر، موکّد اختیار است و نه منافی آن. در نظر او بر خلاف نظر حکما اولاً خداوند علت بیواسطۀ افعال است نه علت بعید. ثانیاً جبر و اختیار و به عبارتی تشبیه و تنزیه در منتها درجۀ خود با یکدیگر قابل جمعاند. تشبیه صدرا از قول حکما به آب ولرم و از قول خودش به جسم فلک، روشنگر این طرح است.
دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219Ibn Abi Jumhur Ahsa’i, The Founder of Illuminative Shi'ite Kalamابنابیجمهور، مؤسس کلام شیعی اشراقی2392556078910.22059/jitp.2017.60789FAطاهرهکمالی زادهدانشیار پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگیرضاکوهکناستادیار موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران.Journal Article20160102
Ibn Abi- Jumhur Ahsa’i, a prominent thinker of the Shi’ite sage, who was alive until the early era of the Safavid dynasty, can be called “the founder” because of his revolution in the form and method as well as in the theological attitude of Shi'ite Kalam, and since this revolution is fulfilled through illuminative wisdom, he has to be called “the founder of Illuminative Shi'ite Kalam”.
In this research, we have shown that the very revolution, in respect of form, basically takes place through “method of synthesis and the correspondence” and, in respect of attitude, will be fulfilled through the ontological level of Kalam. In consequence, standard and common theological views on God’s Unity, Prophecy, Imamate and Resurrection improve on the basis of the esoteric meanings of Shi'ite beliefs.ابنابیجمهور احسایی از علمای متضلّع شیعی است که تا اوایل تشکیل دولت صفوی در ایران، در قید حیات بوده است. او را از این حیث که هم در قالب و روش و هم در تلقّی کلامی، تحوّلی بنیادی در کلام شیعه پدید آورد، میتوان مؤسّس خواند و از آنجا که این تحوّل با تکیه بر حکمت اشراق و به مدد آن محقق میشود و صبغۀ آن را میگیرد، وی را باید «مؤسس کلام شیعی اشراقی» دانست. مقاله نشان می دهد که تحول مذکور، از حیث قالب، اساساً از طریق «روش جمع و تطبیق» صورت میگیرد و از حیث تلقّی، با تغییر خویشکاری، سطح وجودی و سطح خطاب علم کلام محقق میشود و در نتیجۀ آن، دیدگاههای متعارف کلامی در خصوص توحید، نبوت، امامت و معاد، بر اساس مضامین بلند و معانی عمیق اعتقادات شیعی ارتقا مییابد.دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219The Possibility of Comparative Philosophy Based on Xianglong Zhang’s Suggestionامکان فلسفۀ تطبیقی بر مبنای راه حل شیانگ لانگ جانگ2572766079010.22059/jitp.2017.60790FAاحمدلهراسبیدکتری فلسفه تطبیقی، دانشگاه شهید مطهریسید مصطفیموسوی اعظماستادیار فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه یاسوج.Journal Article20160425One of the criticisms of comparative philosophy is the incommensurability of different traditions. That is, various systems or disciplines, conceptually and methodologically different, are grown in the context of different traditions and thus making them incommensurable. Xianglong Zhang holds that incommensurability is because of the lack of grounds for comparison. To accomplish fruitful comparisons, one ought to fully discern the points of comparison. The originality of the current paper is its attempt to draw attention to the point that comparative philosophy should be approached through an inter-paradigmatic stand. It can be attained when the researcher transcends the limits of paradigms. Inter-paradigmatic perspective along with grounds for comparison when maintained leads to effective comparison of philosophical traditions.
<strong> </strong>یکی از اشکالات وارد به امکان فلسفۀ تطبیقی، قیاسناپذیری سنتهای فلسفی است. مقصود از قیاسناپذیری آن است که فرهنگهای متفاوت بستر رشد نظامها یا اندیشههایی میشوند که از لحاظ ساختار مفهومی، روشها و ابزار مورد استفاده با یکدیگر تفاوتهای اساسی دارند، و از اینرو، نمیتوان نظریات فلسفی را به شکلی بینفرهنگی مورد مقایسه قرارداد. شیانگ لانگ جانگ ریشۀ امکانناپذیری مقایسه را نبود وضعیت تطبیقی میداند. مراد از وضعیت تطبیقی، وضعیتی است که در آن مقایسهکننده همزمان بر موارد مورد مقایسه و نسبت بین آنها اشراف داشته باشد تا بتواند مقایسۀ ثمربخشی داشته باشد. مقاله میکوشد که نشان دهد که برای تحقق امکان فلسفۀ تطبیقی پژوهشگر باید با قرار گرفتن در حالت بیناپارادایمی وضعیت تطبیقی را پدید آورد. قرار گرفتن در حالت بیناپارادایمی رهاکردن خود از محدودیتهای درونپارادایمی و به فعلیت رساندن پتانسیل «در میان قرار گرفتن» است. با قرار گرفتن در حالت بیناپارادایمی و ایجاد وضعیت تطبیقی میتوان به مقایسهای ثمربخش بین سنتهای فلسفی دست یافت.دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219Farabi, Avicenna and Bahmanyar’s Views on the Relation between Existence and Quiddityرابطۀ وجود و ماهیت از منظر فارابی، ابن سینا، و بهمنیار2772956079210.22059/jitp.2017.60792FAمحمودهدایت افزادانش آموختۀ دکترای فلسفه و کلام اسلامی پردیس فارابی دانشگاه تهرانشاکرلوائیاستادیار گروه فلسفۀ دانشگاه خوارزمیJournal Article20160201Avicenna, being influenced by Farabi’s specific terms about the dual concepts of existence and quiddity, believed in external occurrence of existence upon quiddity in the contingents and the accidental synthesis of things from them. But Bahmanyar, the self-proclaimed commentator on Avicenna, expressly states in Al-Tahsil that the existence of a thing is the objectivity of its external quiddity and enumerates “existence”, like “substance” and “thing”, as intellectual fictions abstracted from existing quiddities. This paper scrutinizes this conflict, using the first-hand sources of peripatetic philosophers, then gives forth four distinctive interpretations of their beliefs regarding the existence and quiddity of things. Namely, thinkers such as Avicenna and Sohrevardi, recognized this conflict between Bahmanyar and his teacher, and strengthened the former’s views, whereas some orthodox peripatetic philosophers, specially commentators of Fusus-al-Hikmah ignored this difference and re-read and interpreted the theory of external occurrence of existence upon contingent quiddities. Mulla Sadra, taking into account this latter view, maintained two different opinions about Bahmanyar. But, sadly, most of Mulla Sadra’s commentators have read peripatetic philosopher’s sources based on Sadraic tradition, and therefore have remained unaware of their conflicts and the differences of their views.ابنسینا تحت تأثیر اصطلاحات خاص فارابی دربارۀ وجود و ماهیت، قائل به عروض خارجی وجود بر ماهیت در ممکنات و ترکیب انضمامی اشیاء از آن دو بود؛ امّا بهمنیار با آنکه خود را شارح آثار بوعلی میخواند، در <em>التحصیل</em> با صراحت تمام، وجود هر شئ را نفس تحقّق خارجی ماهیت آن دانسته و «وجود» را همچون مفاهیم کلّی «ذات» و «شئ»، در عداد اعتبارات عقلی و منتزع از ماهیات موجوده پنداشته است. پژوهش پیش رو پس از تبیین دقیق اختلاف نظر مذکور بر پایۀ آثار دست اوّل فیلسوفان مشّائی، چهار تفسیر متفاوت از آرای آنان در باب وجود و ماهیت اشیاء استیفا نموده است. مقاله نشان می دهد که متفکّرانی چون ابنسهلان و سهروردی به اختلاف نظر میان بهمنیار با استادش پی برده، نظر بهمنیار را تقویت کردهاند و برخی مشّائیان اصیل، به ویژه شارحان <em>فصوص الحکمه</em>، به بازخوانی و تبیین نظریۀ عروض خارجی وجود بر ماهیات امکانی پرداخته و به مخالفت بهمنیار وقعی ننهادهاند. ملّاصدرا ضمن توجّه به ایدۀ عروض خارجی وجود بر ماهیت نزد برخی مشّائیان، به دو گونۀ متفاوت در باب بهمنیار نظر داده است، امّا غالب صدراپژوهان به دلیل خوانش صدرایی از آثار مشّائی، از فهم دعاوی آنان و اختلاف نظرشان محروم ماندهاند.<br /><strong> </strong>دانشگاه تهرانفلسفه و کلام اسلامی2008-942249220170219Abstractsچکیده های انگلیسی1226079810.22059/jitp.2017.60798FAJournal Article20170305