موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 Allameh Tabatbaei’s Views on the Relation of Apophatic Theology to the Ontology of Divine Attributes الهیات سلبی در حوزه هستی‌شناسی صفات الهی در اندیشه علامه طباطبایی 326 307 79653 10.22059/jitp.2020.297906.523187 FA محمدعلی اسماعیلی دانشجوی دکتری رشته فلسفه جامعة المصطفی العالمیة مهری چنگی اشتیانی استادیار گروه معارف دانشکده دکتر شریعتی Journal Article 2020 03 11 Apophatic theology, as an important theory in the field of the language of religion, has many supporters in Jewish, Christian, and Islamic theology, and a firm link continue to exist between them in the three areas of ontology, epistemology, and semantics of divine attributes. Based on the findings of this research, Allameh Tabatabai, in some philosophical and mystical treatises, and in some instances in his Tafsir al-Mizan, while passing through positive theology in the field of the ontology of divine attributes and being influenced by some mystics, especially Sayyid Ahmad Krbalaeie, accepted apophatic theology in this area, and believed that great philosophers such as Farabi, Ibn Sina and even Mulla Sadra did not have any idea of this viewpoint. According to Allameh Tabatabai, the infinitude of the divine nature on the one hand, and the limitation of abstract understanding, on the other, justifies the apophatic theology and prevents the acceptance of positive theology while confirming the variety of the concepts of perfection on the divine nature. «الهیات سلبی» بهمثابه نظریهای مهم در حوزه «زبان دین»، در الهیات یهودی، مسیحی و اسلامی پیروان زیادی دارد و در سه حوزه هستی‌شناسی، معرفت‌شناسی و معناشناسی صفات الهی مطرح است و میان آنها پیوند مستحکمی برقرار است. از رهگذر این جستار مشخص می‌شود که بر پایه یافته‌های این تحقیق، علامه طباطبایی در برخی رسالههای فلسفی و عرفانی و در مواردی از تفسیر المیزان، با گذر از الهیات ایجابی در حوزه هستی‌شناسی صفات الهی و با تأثیرپذیری از عرفا بهویژه سیداحمد کربلایی، الهیات سلبی را در این حوزه پذیرفته، بر این باور است که فیلسوفان بزرگی نظیر فارابی، ابنسینا و حتی صدرالمتألهین به درک این دیدگاه نرسیدهاند. به باور علامه طباطبایی، نامتناهیبودن ذات الهی از یکسو و محدودیت مفهوم بما هو مفهوم از سوی دیگر، توجیهکننده الهیات سلبی و مانع پذیرش الهیات ایجابی و صدق مفاهیم کمالی بر ذات الهی است.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79653_4d9fe3d721e46f3d46bbf98473f133d8.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 Inference to the Best Explanation: A Model for Rational Choice of Logical Theories روش‌شناسی استنتاج به بهترین تبیین: مدلی برای گزینش نظریات منطقی 345 327 79654 10.22059/jitp.2020.294060.523176 FA مسعود الوند دانشجوی دکتری منطق، گروه فلسفه دانشگاه اصفهان مرتضی حاجی‌حسینی دانشیار گروه فلسفه دانشگاه اصفهان امیر احسان کرباسی زاده دانشیار گروه فلسفه دانشگاه اصفهان Journal Article 2020 01 07 Since the emergence of non-classical logics in the twentieth century, the assumption that logical knowledge is a priori has been challenged. Currently, logicians speak of preferring one logical theory over another and presenting a model of rational choice. “Inference to the best explanation” is a proposed model for the rational selection among scientific theories, and in this paper, we show that logical theories have the necessary features to apply such a methodology in the field of logic. Particularly, we show that such preferential treatment is not merely a liberal choice of a logical language, as Carnap supposed, but the inconsistency with some accepted evidence leads logicians to choose a logic theory that is compatible with that evidence. The Meaning variances of the logical constants are one of the issues that challenge the commensurability of logic theories. Having explained different solutions to this problem, we try to defend the best one in a way that avoids criticism. ظهور منطق‌های غیرکلاسیک در برابر منطق کلاسیک موجب از بین رفتن فرض پیشینی بودن معرفت منطقی شده بطوریکه منطق‌دانها از ترجیح یک نظریه منطقی بر نظریات دیگر سخن می‌گویند و مدلی برای گزینش معقول میان آنها ارائه کرده‌اند. روش‌شناسی استنتاج به بهترین تبیین از جمله مدلهای گزینش معقول میان نظریات علمی است و در این نوشتار نشان می‌دهیم که نظریات منطقی از ویژگی‌های لازم برای کاربست این روش‌شناسی در حوزه منطق برخوردارند. به‌ویژه نشان می‌دهیم که منطق‌دانها، چنانکه کارنپ می‌پنداشت، در گزینش نظریات منطقی آزاد نبوده، سازگاری یک نظام منطقی با شواهد پذیرفته شده و نظام دیگر با آن شواهد شرط گزینش معقول است. مسئله تفاوت معنای ادات ربط در منطق‌های مختلف یکی از مسائلی است که مقایسه‌پذیری منطق‌ها را به چالش می‌کشد و در این نوشتار ضمن معرفی یکی از راه حلها‌ی این مسئله آن را به گونه‌ای ترمیم می‌کنیم که از گزند نقدها در امان بماند.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79654_2c50f540a727d56d025ed1cbaeed29ea.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 The Principles of Action from the Perspective of Shaikh al-Ishraq مبادی کنش از دیدگاه شیخ اشراق 363 347 79655 10.22059/jitp.2020.300915.523196 FA سعید حسن زاده دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس، تهران 0000-0003-0935-6161 Journal Article 2020 04 26 One of the philosophical issues that can be followed by the works of Shaikh al-Ishraq is the principles of action. According to Shaikh al-Ishraq, the principles of action are: perception, preference, desire and will. The action depends on the present knowledge of the body and its powers, the preconceived notion of action and the acknowledgment of its expediency and priority. After imagining an action, doing it requires its preferring to do to its quitting. This preference occurs on the basis of the domination of desire or on the basis of affirmation of expediency. After preferring action, man becomes interested in action because he finds it his perfection. With the formation of desire, the will is also formed. With the determination of the will, the action is done. If the action is a physical one, it also requires the active faculties. In this article, after introducing each of these principles, its various dimensions have been studied from the point of view of Shaikh a-Ishraq, and finally, some differences between Shaikh al-Ishraq's point of view and Ibn Sina's have been stated. براساس آثار شیخ اشراق میتوان به مسئله مبادی کنش پرداخت. شیخ اشراق ادراک، ترجیح، شوق و اراده را مبادی کنش میداند. کنش متوقف بر علم حضوری به بدن و قوای آن، تصور پیشین کنش و تصدیق به مصلحت و اولویت آن است. پس از تصور کنش، انجام آن نیازمند ترجیح انجام بر ترک است. این ترجیح بر اساس غلبه شوق و یا براساس تصدیق به مصلحت رخ میدهد. پس از ترجیح کنش، انسان شوق بدان کنش پیدا میکند چرا که آن را کمال خود مییابد. با شکل‌گیری شوق، اراده نیز شکل میگیرد. پس از جزم شدن اراده کنش انجام می‌شود. اگر کنش، کنش بدنی باشد، انجام آن بر قوای محرکه نیز متوقف است. در این مقاله پس از معرفی هر یک از این مبادی، ابعاد مختلف آن از دیدگاه شیخ اشراق بررسی شده است و در نهایت برخی از تفاوت‌های دیدگاه شیخ اشراق با دیدگاه ابن‌سینا بیان گشته است.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79655_cd5f919d55aa8f88a5a765d48952ea6b.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 The Nature of Religion چیستی دین 381 365 79656 10.22059/jitp.2020.306313.523213 FA امیر دیوانی دانشیار گروه فلسفه دانشگاه مفید قم، قم، ایران Journal Article 2020 07 25 This paper argues that the nature of reason has a prior and undifferentiated knowledge, purely and necessarily, of what religion is. Accordingly, whenever the reason encounters the reality of religion, based on this prior knowledge, it succeeds in recognizing this reality, and whenever reason encounters a pseudo religion, it does not accept this kind of religion and put it aside on the basis of that undifferentiated knowledge. Based on this undifferentiated knowledge, many of the definitions of religion are disregarded. Eventually, this knowledge is revealed both in theoretical and practical reason and the two are related to each other. These foundations in theoretical reason are the origin of the being, the guide of existence, and the ultimate world, and in practical reason, are the origin, the guide, and the world of morality. The principles and the bases of being and morality are the knowledge of the nature of reason that together provide a definition of religion that can be accepted by all the people and can be far from personal and individual opinions. By this definition, we can get closer to the universal knowledge of religion. این نوشتار بر آن است که طبیعت عقل یک معرفت اجمالی بهنحو یک دانش محض و ضروری نسبت به چیستی دین دارد. بر این اساس هرگاه عقل با واقع دین روبهرو شود بر حسب آن دانش پیشینی پایه، در شناخت آن توفیق دارد و هرگاه دیننمایی بر او عرضه شود یا پذیرفته نمیشود یا در مصاف با آن معرفت اجمالی کنار گذاشته میشود. بر پایه‌ی این شناخت اجمالی عقلی به‌واقع دین، بسیاری از تعریف‌های ناظر به چیستی دین از اعتبار می‌افتند. در نهایت، این معرفت اجمالی به پایه‌های دین، هم در عقل نظری و هم در عقل عملی، آشکارسازی شده و به یکدیگر پیوند داده می‌شوند. این پایه‌ها عبارتند از مبدأ هستی، راهنمای هستی و جهان غایی هستی در عقل نظری و مبدأ اخلاق، راهنمای اخلاق و جهان اخلاق در عقل عملی. اصل‌ها و پایه‌های هستی و اخلاق از دانش طبیعت عقل‌اند و با یکدیگر تعریفی از دین را به دست می‌دهند که می‌تواند مقبول همه باشد و از آراء شخصی فاصله بگیرد. با این تعریف می‌توان به شناخت جهانی دین نزدیک‌تر شد.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79656_739420e3ee2bf26a1ba7d06902b380f0.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 The Truth of Theism in the Light of the Common Consent Argument صدق خداباوری در پرتو برهان اجماع عام 400 383 79657 10.22059/jitp.2020.300074.523193 FA فرح رامین دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم حبیب الله دانش شهرکی استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم مریم سیفعلی پور دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم Journal Article 2020 04 06 In the recent decade, the proponents of the Common Consent Argument have considered traditional interpretations of this argument futile, and instead, have presented a new format of this reasoning that was relying on the common agreement among people in many historical periods in the past, it provides the best explanation of the truth of theism. The present study aims to answer the following questions: Has theism been a collective belief in all human societies during the history? Can we conclude the truth of a belief based on the assumption of some collective consensus over that belief? The results of the study indicate that using empirical independent evidences, the first premise of this argument states that many people in the past and nowadays believe in the existence of some supernatural and sacred Supreme Being or deities. The second premise of this reasoning relying on epistemic Universalism, denotes the likely truth of common religious beliefs among people, although the interpretations of the theory of evolution are considered as a serious competitor against the justification and truth of such beliefs. در دهه گذشته، طرفداران برهان اجماع عام، تقریرهای سنتی این برهان را عقیم دانسته و صورتبندی جدیدی از این استدلال ارائه دادهاند که با تکیه بر اجماع همگانی بسیاری از انسانها در اکثر دورانهای تاریخی، بهترین تبیین بر صدق خدا باوری را فراهم می‌آورد. در این پژوهش، به دنبال پاسخگویی به این سؤالها هستیم: آیا خداباوری، اعتقادی همگانی در طول تاریخ در تمام جوامع انسانی میباشد؟ آیا بر فرض همگانی بودن یک باور، میتوان از نظر منطقی، صدق آن را نتیجه گرفت؟ یافته‌های پژوهش بر آن است که مقدمه اول این برهان، باور بسیاری از انسانها بر وجود موجود یا موجودات ماوراء طبیعی و مقدس در دوران گذشته و معاصر را از طریق شواهد مستقل تجربی، اثبات مینماید. مقدمه دوم این استدلال با تکیه بر عام‌گرایی معرفتی، صدق احتمالی باورهای دینی همگانی را فراهم میآورد، اگرچه تبیینهای تکاملی، رقیب جدی در برابر توجیه و صدق چنین باورهایی محسوب می‌شوند.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79657_adea3df74807bf8488b94f297363d940.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 A Study of the Transcendental Philosophy and Quantum Physics Approach toward Causality and Uncertainty with an Emphasis on Heisenberg and Boehm’s Views بررسی و تحلیل نگرش حکمت متعالیه و فیزیک کوانتوم از مساله‌ی علیت و عدم قطعیت با محوریت آراء هایزنبرگ و بوهم 420 401 79658 10.22059/jitp.2020.294940.523182 FA سپیده رضی دانش آموخته ی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان جعفر شانظری دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه اصفهان افشین شفیعی دانشیار گروه شیمی فیزیک دانشگاه صنعتی شریف تهران Journal Article 2019 12 31 One of the greatest challenges faced by physicists and philosophers, in relation to the principle of causality, is the interpretation of uncertainty relations. Thus, several views have developed on this issue, a couple of the most important and yet contradictory of which are the views of Boehm and Heisenberg. Mulla Sadra’s philosophy has, also, provided some responses in its ontological and philosophical encounter with this issue. Hence, the present study, based on these principles and the certainty of causality, intends to explain, compare and analyze some fundamentals like the improvability of causality, the distinction between real and preparing causes, the concomitance of the real cause with necessity and cognation so that some light is shed on the darker aspects of the issue. Finally, the term “incertitude” is recommended to be used as an alternative for “uncertainty” due to cognitive errors induced by homonymies and particular philosophical sensitivities. از بزرگترین دغدغههای پیشروی فیزیکدانان و فیلسوفان، پس از طرح روابط عدم‌ قطعیت و با توجه به تجربهی طولانی خود از اصل علیت، تفسیر این مدعا یعنی چگونگی روابط عدم قطعیت بوده است و آراء مختلفی در این عرصه بیان شده که دیدگاه هایزنبرگ و بوهم از جمله تفاسیر مهم و درعینحال منافی با یکدیگر در این زمینه است. حکمت صدرایی، در مواجه با این مساله در وجودشناسی فلسفی خود، پاسخهای مبنایی مناسبی ارائه دادهاست و پژوهش حاضر، با تکیه بر این مبانی و با محوریت بدیهی بودن اصل علیت، به تبیین، تطبیق و تحلیل مبانی چون: اثبات‌ ناپذیری علیت؛ تفکیک بین علت حقیقی و اعدادی؛ مساوقت علت حقیقی با ضرورت و سنخیت پرداخته و از این طریق راهگشای بسیاری از نقاط تاریک و مجهول در این موضوع شده است و در انتهای پژوهش چنین پیشنهاد میشود تا جهت جلوگیری از خطای فکری به دلیل وجود اشتراکات لفظی و دقتهای خاص فلسفی، از واژهی "عدم یقین" به جای "عدم قطعیت" استفادهشود.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79658_02c2f1592425385c3899abf387181f69.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 A Study of Mulla Sadra’s Views on the Unmoved Mover محرک غیرمتحرک از منظر ملاصدرا 440 421 79659 10.22059/jitp.2020.295917.523185 FA زینب شاوردی مربی، گروه معارف اسلامی، دانشگاه شهید چمران اهواز قاسم علی کوچنانی دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران Journal Article 2020 02 19 The mover (muhrek) is one of the basic elements of motion (hrakah). Mulla Sadra considers the distinction of the origin of motion, its end, its distance, the moving (muteharek), and time as a conceptual one, and believes that all of them have only a single instance; however, some philosophers, including Mulla Sadra, believe in the distinction of the mover instances. Unlike the motion and the moving that are distinguished only in accidental motions, the motion and the mover is necessarily different in all forms of motion. In substantial motion, the motion and the moving unite, but in accidental qualities, the motion is distinguished from the moving and is considered as a property. In substantial motion, motion in the moving is essential and there is no difference between the motion and the moving, and the moving substance is the source of motion in the accidental qualities. Although motion inherently exists in motion substance, it does not suggest that the motion needs no causes, but on the contrary, in this case, the need of motion for the cause is more. In the present paper, first, the difference between motion and the moving substance is showed. Then, the seven arguments of Fakhr al-Din al-Razi on the necessity of the existence of a mover distinct from the moving are proposed and the differences between the perspectives of Mulla Sadra and Fakhr al-Din al-Razi are discussed, and by using the substantial motion theory, for the existence of unmoved mover will be argued. محرک یکی از ارکان حرکت است. ملاصدرا تغایر مبداء، منتهی، مسافت، متحرک و زمان را تغایر مفهومی می‌داند و مصداق آنها را واحد شمرده است ولکن همه فیلسوفان و ملاصدرا به تغایر مصداق محرک قائل هستند. انفکاک حرکت از محرک در همه اقسام آن ضروری است، برخلاف حرکت و متحرک که تنها در حرکات عرضی انفکاک دارند. در حرکت جوهری دوگانگی حرکت و متحرک تبدیل به وحدت میشود و تنها در اعراض حرکت از متحرک منفک است و به عنوان وصف تلقی میشود. در حرکت جوهری متحرک حرکت را بالذات دارد و بین حرکت و متحرک فاصله نیست و این متحرک مبداء حرکت در اعراض است. گرچه حرکت در جوهر ذاتی متحرک است ولی بینیازی حرکت از علت را موجب نمیشود بلکه برعکس نیاز حرکت به علت شدیدتر است. در این نوشتار ابتدا مغایرت حرکت و متحرک اثبات میشود. سپس برهانهای هفتگانه فخررازی بر ضرورت وجود محرکی مغایر با متحرک مطرح میشود و اختلاف نظرهای ملاصدرا با فخررازی احصاء میگردد و با استفاده از ظرفیت حرکت جوهری محرک غیرمتحرک اثبات می‌شود. در این میان تقریرها و نقدهای استاد مطهری براساس علم جدید بیان میگردد.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79659_a980e31510cee01f52f39ffcb67c78b3.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 Mulla Sadra’s Views on Innate Infidelity: A Critical Study بررسی نقادانۀ کفر فطری از نظرصدرالمتألهین 459 441 79660 10.22059/jitp.2020.293164.523172 FA سپیده شفیعی کارشناسی ارشد فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان جنان ایزدی استاد یار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان Journal Article 2020 04 07 In his categorization of the unblesseds and infidels, Mulla Sadra mentions of a group, called innate infidels, whom he believes that they are born infidels. Innate infidelity contradicts with some of the other Mulla Sadra’s views, human divine nature, which is mentioned in Quran, human free will, and the unity of human genesis. We will show that the motivation of infidelity in human without power won’t result in infidelity or determination. Human tendency to infidelity is in consistency with his/her divine nature and its consequences like eagerness to the pure beneficence because human nature is a synthesis of different desires. صدرا در تقسیم اشقیاء و کفار، از گروهی با نام کافر فطری یاد می‌کند که مقصود، وجود داعیۀ کفر در فطرت اولیۀ برخی نفوس است. کفر فطری با برخی دیدگاه‌های فلسفی صدرا و آموزه‌های دینی هم‌چون فطرت الهی انسان در قرآن، جبر و اختیار و وحدت نوعی انسان در بدو خلقت متعارض است؛ اما با بررسی آثار صدرا متوجه می‌شویم که: داعیۀ کفر بدون ضمیمۀ قدرت موجب کفر نمی‌شود و محذور جبر پیش نمی‌آید. میل به کفر با فطرت الهی و لوازم آن‌ از جمله شوق به خیر محض، منافاتی ندارد زیرا وجود انسان مجموعه‌ای از امیال متضاد است. تفاوت آدمیان در فطرت اولی در عین وحدت نوعی اولا با توجه به تفکیک مراتب فطرت قابل جمع است و ثانیا صرف استعدادهای متفاوت، موجب تفاوت در ذات نمی‌شود بلکه فعلیت این قوه و استعدادها، تغییر و تمایز نوع را به‌دنبال دارد.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79660_d56a0f9caacdb164bac302a53b1228cd.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 A Study of William James' View on Ethics of Belief بررسی دیدگاه ویلیام جیمز در اخلاق باور 483 461 79661 10.22059/jitp.2020.304261.523203 FA مهرداد صفری آبکسری دانش آموخته‌ی دکتری رشته فلسفه دین پردیس فارابی دانشگاه تهران Journal Article 2020 06 16 In this essay, we will sort out William James's arguments in his ‘The Will to Believe’. These arguments range from an argument against Clifford's model of evidentialism, an argument for the right to believe and an argument for the will to believe. There are two micro-level arguments, as well, that are the argument to have more true beliefs and the argument to have less false beliefs. James uses the two latter micro-level arguments for his three former macro-level arguments. The totality of the structure of his arguments rests on two foundations: credulity and the dispositional theory of belief. Without these two foundations, none of his arguments in his The Will to Believe work. They will be presented before delving into the discussions about James's arguments. James's arguments have an evidential model which is different from Clifford's model of evidentialism. Therefore, his arguments against Clifford's model should not be construed as against evidentialism tout court. At the end, certain corollaries of his arguments will be discussed در این نوشته استدلالهای جیمز در مقاله اراده معطوف به باور را بررسی میکنیم. این استدلالها شامل سه استدلال عمدهی استدلال علیه شاهدگرایی کلیفوردی، استدلال برای حق باورآوری و استدلال برای اراده باورآوری میشود. جیمز برای صورتبندی این سه استدلال اصلی از دو استدلال دیگر هم استفاده میکند که ما آنها را استدلال حقیقتجویانه و خطاپرهیزانه نامیدیم. تمام این استدلالها بر دو پایه آسانباوری و نظریه استعدادی باور مبتنی است. بدون این دو مبنای فکری هیچیک از استدلالهای جیمز در اراده معطوف به باور کار نمیکنند و به هدفی که دارند نمیرسند. سنخ استدلال‌های وی برخلاف تصور رایج از سنخ استدلال‌های شاهدگرایانهای است که با مدل شاهدگرایانه کلیفورد تفاوت میکند. به همین سبب، عموما نقد او بر شاهدگرایی کلیفورد را نقدی بر کلیت شاهدگرایی محسوب می‌کنند که برداشت صحیحی نیست. در نهایت، پیامدهای منطقی استدلالهای جیمز را بررسی و نقد میکنیم. ایراد نسبی‌گرایی و عدم رابطه میان صدق و خیر از جمله نقدهایی که بر استدلالهای وی وارد شده است.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79661_139bf5b8b31cf95f59509470df17e71a.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 Greek Reason and Christian Theology in the Early and Medieval Ages عقل یونانی و الاهیات مسیحی در سده‌های اولیه و میانه 501 485 79662 10.22059/jitp.2020.293959.523174 FA جسن قنبری دانشیار گروه فلسفه دین پردیس فارابی دانشگاه تهران Journal Article 2019 12 29 For the first time, it was in Greek that reason was recognized as the only source of knowledge in contrast to mystical views. It was by Aristotle that this approach was highlighted. For this reason, we know Aristotle as an outstanding and an ultimate instance of Greek reason. In this article, based upon the early Christian theologian views, our hypothesis is that common sense, that we know as Greek reason, was the only source for knowledge. Accordingly, we have studied some of the great early Christian theologian views to find their concept of reason. Our conclusion is that when Christian theologians had characterized reason as worldly or human wisdom, they would have meant it the very Aristotelian-Greek concept, namely, the only source for common knowledge. In contrast, according to them, there was another source of knowledge, namely, “faith” that was gained not by the reason but by the Grace. در جهان اندیشه برای نخستین بار در یونان باستان از زمان پیش سقراطی‌ها، عقل به مثابه تنها ابزار شناخت آدمی در مقابل نگاه‌های اسطوره‌ای و رازآلود به جهان قرار گرفت و در نزد ارسطو سازوکار عینی یافت. به همین جهت ما ارسطو را مصداق بارز و نهایی عقل یونانی تلقی می‌کنیم و در این نوشتار مواجه الاهی دانان اولیه مسیحی با عقل یونایی و نسبت آن با ایمان مسیحی را بررسی می‌کنیم. فرضیه ما این است که عقل عرفی به مثابه تنها ابزار عادی و عرفی شناخت آدمی که ما از آن به عقل یونانی تعبیر می‌کنیم نزد الاهی دانان دوره‌های اولیه و میانه مسیحی با همین وصف شناخته شده بود و آنان نیز آن را با همین وصف به رسمیت می‌شناختند. بر این اساس به سراغ الاهی دانان بزرگ و تأثیرگذار دوره آباء رفته‌ایم و تلقی آنها از مواجهه و تقابل ایمان مسیحی با عقل یونانی را پی گرفته‌ایم تا از این رهگذر تلقی آنان از عقل را دریابیم. در نهایت به این نتیجه رسیده‌ایم که الاهی دانان دوره اولیه و میانه مسیحی از عقل یونانی به حکمت بشری، فلسفه و حکمت این جهانی تعبیر می‌کردند و همان تلقی یونانی - ارسطویی یعنی به عنوان تنها ابزار عادی و عرفی شناخت از آن داشتند و در مقابل، ایمان یا وحی مسیحی را نوعی فیض فوق طبیعی یا فوق عقلی می‌دانستند. در نتیجه همیشه محدوده و حوزه کارکرد این دو را از هم متمایز دانسته‌اند؛ این بررسی و نتیجه‌گیری به جهت مواجهه ما با مباحث عقل و ایمان می‌تواند راهگشا و مفید باشد.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79662_83d74a78aac971635874895343881cae.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 An Analysis of Future possibility from Avicenna's Perspective تحلیلی بر امکان استقبالی از منظر ابن‌سینا 522 503 79663 10.22059/jitp.2020.298156.523188 FA مرتضی مزگی نژاد استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه بیرجند Journal Article 2020 03 18 Avicenna defines “future possibility” as the negation of any necessity in the future. He considers the absence of the object as the wrong condition for this type of possibility. In this research, the concepts of general possibility, special possibility, contingency, and future possibility are formulated. The author then proceeds to demonstrate that the definition of the contingency, as presented in the Book of Healing (Kitāb al-Shifā), suffers from ambiguity. Finally, the author explores the question of whether the addition of some condition, which was added after Avicenna, to the definition of future possibility, namely, “the negation of necessity conditioned by predication”, is warranted or not. Two analyses of future possibility will then be presented and the author attempts to show that Qutb al-Din Razi had proposed the aforementioned condition before Sabzivari. As will be shown, this condition is not compatible with Avicenna's modal system. ابن‌سینا امکان استقبالی را به معنای نفی هر گونه ضرورتی در زمان آینده می‌داند. وی شرط عدم وجود شیء در زمان حال را در این نوع از امکان شرط نادرستی می‌داند. در این پژوهش پس از ارائۀ صورت‌بندی فرمال از معانی امکان (عام، خاص، اخص و استقبالی) و نشان دادن وجود ابهام در معنای امکان اخص در کتاب شفا، به این مسئله خواهیم پرداخت که آیا شرط عدم «ضرورت به شرط محمول» در تعریف امکان استقبالی، که پس از ابن‌سینا به این تعریف افزوده شده است، شرط درستی است. دو تحلیل از امکان استقبالی ارائه خواهد شد و نشان خواهیم داد که اولاً این شرط برای اولین بار توسط سبزواری مطرح نشده است، بلکه پیش از وی قطب‌الدین رازی آن را ارائه داده است. ثانیاً این شرط با سیستم موجهاتی ابن‌سینا سازگار نیست.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79663_f0ed8a73fd771e3bf53ef4ecf83b4f29.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 An Analysis of Cartesian Substance Dualism about Mental Causation with Focus on Jonathan Lowe's View بررسی دوگانه‌انگاری جوهری دکارتی دربارۀ علیت ذهنی با تأکید بر آرای جاناتان‌ لو 546 523 79664 10.22059/jitp.2020.294044.523175 FA محمد مهدی‌پور دانشجوی دکتری فلسفۀ دین دانشگاه تهران، عبدالرسول کشفی دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران Journal Article 2019 12 23 It seems somehow difficult to defend the Cartesian view about mind-body causation, considering nowadays neurologists’ findings about the human brain and philosophical critiques to it. However, Jonathan Lowe, based on some revisions on some of Descartes’ presumptions and also sketching a new plan of mind-body causation, tries to present a new view, being also in the framework of Substance Dualism. In this article, we are trying to show Lowe’s model superior to the Cartesian one. So, at first, we will show some important problems with which substance dualism confronts, such as the causal nexus problem, the pairing problem and the causal closure problem. After that, we will explain that Lowe has the ability of figuring out the causal nexus problem and the pairing problem by reconsidering some of Descartes’ presumptions. Also, considering the mind position and its role Lowe assumes in the physical world, he cannot only explain the voluntary actions of human, but also reconcile his view with causal closure principle, although it seems that his view needs more clearness in some aspects. دفاع از دیدگاه دکارتیِ علیت ذهنی - بدنی، با توجه به یافته‌های امروزۀ عصب‌شناسان از مغز انسان و همچنین انتقادهایِ جدیِ فلسفی‌ به آن، به نظر دشوار می‌رسد. باوجود‌ این، جاناتان لو میکوشد، با بازبینی در برخی از مفروضات دکارت و نیز ارائۀ طرحی نوین از علیت ذهنی - بدنی، دیدگاه متفاوتی را در قالب دوگانه‌انگاری جوهری ارائه کند. در این مقاله برآنیم تا برتری دیدگاه وی را نسبت به تقریر دکارتی نشان دهیم. به این منظور، در ابتدا اهم مشکلات پیش‌روی دوگانه‌انگاری جوهری، اعم از مسئلۀ ارتباط علّی، مسئلۀ جفت‌شدن و مسئلۀ بستار علّی، را توضیح خواهیم داد. سپس نشان میدهیم که جاناتان لو، با تجدیدنظر در برخی از مفروضات دکارتی، مسئلۀ ارتباط علّی و مسئلۀ جفت‌شدن را حل می‌کند. همچنین توضیح خواهیم داد که لو، با توجه به جایگاه و نقشی که برای ذهن در جهان مادی قائل است، می‌تواند علاوه‌ بر تبیین حرکات ارادی انسان، طرح خود را با اصل بستار علّی نیز سازگار کند، اگرچه به نظر می‌رسد طرح او در این زمینه همچنان نیازمند شفافیت بیشتری است.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79664_4b43c4b76d9b7a3340bab0c936c80c1b.pdf

موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 53 2 2021 01 20 Suhrawardi and Mulla Sadra’s Views on Capacities of Intensificational Knowledge بررسی ظرفیت های علم اشتدادی نزد سهروردی و ملاصدرا 563 547 79665 10.22059/jitp.2020.299377.523191 FA آیسودا هاشم پور دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی گرایش حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان محمد بیدهندی دانشیار گروه فلسفه اسلامی دانشکده ادبیات دانشگاه اصفهان Journal Article 2020 04 09 Through considering the real correspondence between human and the levels of existence and the two methods of finding truth: “intuition”, in Hikmah al-Ishragh, and “esoteric commentary”, in al-Hikmah al-Muta'aliyah, it can be possible to reach some form of knowledge. In this article, through studying the aforementioned two methods in Hikmah al-Ishragh, and al-Hikmah al-Muta'aliyah, we examine the obtained knowledge, which can be called intensification knowledge (al-ilm al-ishtidadi), and can be introduced as a new kind of knowledge. با التفات به تناظر حقیقی میان انسان با مراتب «هستی» و «حقیقت» و افزودن «شهود» - در حکمت اشراق - و «تأویل» - در حکمت متعالیه-، به مثابه یک روش در طول سایر طرق فهم حقیقت، امکان کشف ساحت وسیعتری از علم میسور میگردد که نه تنها با سایر ابزارها و روشها منافات ندارد بلکه جامع همه آنها قلمداد میشود. هدف نوشتار حاضر این است که با بررسی مؤلفههای مذکور در حکمت اشراق و متعالیه، ظرفیت این ساحت از علم، که میتوان آن را «علم اشتدادی» خواند، را مورد سنجش قرار دهد و در راستای نظریههای مختلف فلسفه علم، به ارائه علم شناسی نوینی بپردازد. در این دو مکتب هستی ذومراتب بوده و انسان همواره در مسیر کشف حقیقت اعم از آفاقی و أنفسی در تکاپو است و به موازات ارتقای درجات وجودی افراد، طیف ممتدی از دریافتها و فهمهای متعدد نیز رخ میدهد. از اینرو به نظر میرسد با شناسایی ظرفیتهای علم اشتدادی در حکمت اشراق و متعالیه، علم به ابعاد مختلف یک شیء و حذف شکاف میان عالم و معلوم ممکن گردد؛ به گونهای که با مجوز دریافتهای متعدد از حقیقت واحد، به شکاکیت و نسبیت مذموم نیز منجر نگردد.

https://jitp.ut.ac.ir/article_79665_91b41d372713131b10146b9c5111b73e.pdf