موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 55 1 2022 08 23 Al-Farabi on the Soul’s Evolution in the Path of Happiness تحول نفس در مسیر سعادت از منظر فارابی 70 51 89181 10.22059/jitp.2022.332227.523312 FA ریحانه داودی کهکی دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران سید عباس ذهبی استادیار گروه فلسفه، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران بابک عباسی استادیار فلسفه، دانشکده حقوق، الهیات و علوم سیاسی، واحد علوم و تحقیقات، دانشگاه آزاد اسلامی، تهران، ایران Journal Article 2021 11 12 Having tried to discover the soul’s nature, thinkers have offered different views on the perfection of the soul. Emphasizing the ethical virtues and referring to the philosophical and theological arguments about happiness, al-Farabi depicts a comprehensive picture of the evolution of the happy man’s soul. He considers the man’s goal in achieving happiness through the acquisition of virtues in the natural world. Nonetheless, ultimate happiness is achieved just by releasing earthy attributes. Although al-Farabi uses the intellect as a vehicle for the soul to obtain happiness; finally, he does not consider happiness as a purely rational thing; rather, he believes that using the power of thought as well as rational contemplation are both necessary to acquire appropriate moral thoughts and actions, by which the soul’s first and later life are linked to its true consciousness. صاحبان اندیشه دیدگاه‌های مختلفی را در باب کمال نفس ارائه داده‌اند و سعی در کشف حقیقت آن داشته‌اند. فارابی تصویر جامعی از تحولات نفس در انسان سعادتمند را در خلال کسب فضائل ترسیم می‌کند و با استدلالات فلسفی، حقایق دینی پیرامون سعادت را به تحریر در می‌آورد. او غایت آدمی را در دستیابی به سعادت قصوایی می‌داند که از رهگذر کسب فضائل در عالم طبیعت محقق می‌گردد. گرچه نفس به مدد ماده و قوای مادی امکان دستیابی به سعادت را دارد ولی سعادت نهایی او در بی‌نیازی از همان ماده و عوارض و آن می‌داند. او گرچه از عقل به عنوان ابزاری برای نفس در جهت دستیابی به سعادت بهره می‌برد، اما در نهایت سعادت را صرفاً عقلی نمی‌داند بلکه با بهره‌گیری از قدرت تفکر در انجام اعمال متناسب اخلاقی و تأمل در افکار و اعمال، حال نفس را در زندگی نخستین و پسین به آگاهی حقیقی او پیوند می‌زند. https://jitp.ut.ac.ir/article_89181_2ba6304dd3c0a518983dc9b58113e2a5.pdf