موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 48 2 2015 09 23 A Critical Edition of Al-Jili’s Treatise on the Forth Figure Al-Lame fi al-Shakl al-Rabe تصحیح و تحقیق رسالۀ «اللامع فی الشکل الرابع» نوشتۀ مجدالدین جیلی 201 244 56520 10.22059/jitp.2015.56520 FA اسدالله فلاحی دانشیار مؤسسۀ پژوهشی حکمت و فلسفۀ ایران 0000-0002-1878-8866 Journal Article 2015 04 06 For the first time in the history of logic, Abd al Razzaq Al-Jili (d. 570/1174), in the treatise Al-Lame fi al-Shakl al-Rabe, dealt with the modal syllogisms of the fourth figure. Previous to him, Dinha, the priest, and Ibn Salah Al-hamadani had discussed the non-modal moods of the fourth figure. Jili’s treatise deals only with simple modalities and ignores the complex ones. His pupil, Fakhr al-Din Al-Razi, like his master, neglected the complex moods of the figure, but denied Al-Jili’s modalities for three moods. Al-Razi’s pupil, Zayn al-Din Al-Kashshi, developed the complex moods of the fourth figure. After Afzal al-Din Al-Khunaji realized that negative particulars have conversions in some complex modalities, Athir al-Din Al-Abhari discovered three new valid moods in the modal fourth figure. مجدالدین عبدالرزاق جیلی (د. ح. 570 ق.)، برای نخستین بار در تاریخ منطق، در رسالۀ <em>اللامع فی الشکل الرابع</em> به مختلطات شکل چهارم پرداخته است. پیش از او، دنحای کشیش (ح. 800م.) و ابوالفتوح ابن‌صلاح همدانی (د. 548ق.)، معاصر جیلی، مطلقات شکل چهارم را به تفصیل طرح کرده بودند. جیلی در رسالۀ <em>اللامع</em> تنها به موجهات «بسیط» شکل چهارم پرداخته و هیچ اشاره‌ای به موجهات «مرکب» نکرده است. شاگرد او، فخر رازی، نیز تنها به موجهات «بسیط» شکل چهارم پرداخته و تنها در جهت نتیجۀ سه اختلاط با استاد مخالفت کرده است. شاگرد فخر رازی، زین‌الدین کشّی (د. ح. 625ق.)، پس از او، موجهات «مرکب» شکل چهارم را نیز بررسی کرده است. پس از این‌که افضل الدین خونجی (د. 646ق.)، به انعکاس سالبۀ جزئیه در برخی موجهات مرکبه پی برد، اثیر الدین ابهری (د. ح. 660ق.) سه ضرب منتج تازه در مختلطات شکل چهارم کشف کرد. https://jitp.ut.ac.ir/article_56520_6353a3eb347518cdbe3bd89ad3de0c8e.pdf