موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 58 2 2026 02 02 The Cosmological Model of the Oscillatory Universe proposed by Steinhardt and Its Atheistic Implications : A Critical Study from the Perspective of Sadraian Philosophy مدل کیهان‌شناختی جهان نوسانی استاینهارت و دلالت‌های الحادی آن‏ تحلیلی انتقادی در پرتو فلسفه ملاصدرا 417 438 105790 10.22059/jitp.2025.400412.523634 FA زهرا رویائی دانشجوی دکترا، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران. جعفر شانظری دانشیار، گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشکدۀ الهیات و معارف اهل بیت (ع)، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران Journal Article 2025 08 21 According to the traditional belief of monotheistic theologians, God created the universe ex nihilo, and the cosmos is not eternal. In contrast, Paul Steinhardt, one of the most prominent contemporary physicists, by proposing the Cyclic Universe Model, conceives the cosmos as composed of endless cosmological cycles. Emphasizing the existence of a universe without a beginning, he seeks to present a picture of the world’s eternity and its independence from the hypothesis of a Creator God. This article first introduces and explicates Steinhardt’s cyclic cosmological model, then extracts its philosophical–theological implications, and finally analyzes and evaluates them based on Mulla Sadra’s Transcendent Philosophy. Steinhardt interprets the absence of a temporal beginning as negating the necessity of an external Creator and reduces the question of creation to a purely scientific analysis. On the other hand, within Islamic philosophy, Mulla Sadra at times also introduces a cyclical interpretation of the structure of the cosmos; however, his renewed notion of the origination of the world (ḥudūth al-ʿālam) enables a theistic rereading of the cyclic model. This paper demonstrates that our understanding of origination (ḥudūth) in the framework of the Transcendent Theosophy can reinterpret the cyclic structure of the universe as an expression of the continuous manifestation of the Absolute Causal Order. Accordingly, it resolves the apparent contradiction between physical eternity and temporal origination. براساس باور سنتی متکلمان توحیدی، خداوند جهان را از عدم خلق کرده و عالم ازلی نیست. در دیدگاه مقابل پل استاینهارت- یکی از برجسته ترین فیزیکدانان معاصر- با ارائه «مدل جهان نوسانی» جهان را متشکل از دوره های بی‌پایان کیهانی دانسته و با تأکید بر وجود جهانی بدون آغاز، درصدد ارائۀ تصویری از ازلیت عالم و بی‌نیازی از فرضیۀ خدای خالق است. این مقاله ابتدا مدل کیهانی جهان نوسانی استاینهارت را معرفی و تبیین کرده و پیامدهای فلسفی-الهیّاتی آن را استخراج کرده و بر اساس فلسفه صدرایی آن را تحلیل و بررسی می‌کند. استاینهارت بی‌نیازی از نقطه آغاز را دال بر نفی ضرورت خالق بیرونی دانسته و مسئله خلقت را به تحلیلی صرفاً علمی فرو می‌کاهد. دراین سو در فلسفه اسلامی، ملاصدرا نیز گاهی تفسیر ادواری از ساختار کیهان مطرح می‌کند اما دیدگاه نوین وی از حدوث عالم، امکان بازخوانی مدل نوسانی را در چارچوبی توحیدی فراهم می‌آورد. این مقاله نشان می دهد که فهم ما از «حدوث» در حکمت متعالیه، می تواند ساختار نوسانی عالم را به عنوان تبیینی از تجلی مستمر نظام علّی مطلق بازخوانی ‌کند و تعارض ظاهری میان ابدیت در مدل فیزیکی و حدوث زمانی را حل ‌نماید. https://jitp.ut.ac.ir/article_105790_4751a585ae81e6206cf16384f2884c02.pdf