موسسه انتشارات دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 58 2 2026 02 02 A Symbolic Representation of Non-Detailed Awareness (al-Ilm al-Ijmali) Based on Disjunctive Propositions and Epistemic Operators بیان نمادین علم اجمالی بر پایۀ گزارۀ فصلی و عملگر معرفتی‏ 391 411 105789 10.22059/jitp.2025.400309.523632 FA احمد ابراهیم زاده دانشجوی دکترا، گروه فلسفه، دانشکدۀ ادبیات و علوم انسانی، دانشگاه تهران، تهران، ایران. فاطمه سادات نبوی استادیار، گروه ریاضی، دانشکدۀ علوم پایه، دانشگاه قم، قم، ایران Journal Article 2025 09 06 This article addresses the formalization of the concept of non-detailed awareness (<em>al-ʿIlm al-ijmālī</em>) within the discipline of Principles of Islamic Jurisprudence (<em>uṣūl al-fiqh</em>). For this purpose, the proposed symbolic representation must accurately capture the specific characteristics of non-detailed awareness  as extensively discussed in Uṣūl al-Fiqh. Following an introduction to the concept, the study points to two key doctrinal issues: its bindingness (munjizīyat) and its dissolution (inḥilāl). Subsequently, the article presents a perspective advanced by contemporary researcher Mahmoud Morvarid concerning the nature of non-detailed awareness. According to this view, the object of such awareness can be explained through a disjunctive proposition. By analyzing a central assumption in Morvarid's framework—namely, that non-detailed and detailed awareness share the same epistemic nature, differing only in their intentional objects—we demonstrate that his approach fails to provide an adequate foundational model for formalizing non-detailed awareness in a manner that fulfills all the requirements set forth in Uṣūl al-Fiqh. Therefore, drawing on scholars of Uṣūl al-Fiqh who conceptualize non-detailed awareness as a conjunction of an awareness and two unawarenesses, we refine the formalization suggested by the aforementioned view. We propose symbolizing non-detailed awareness  as one awareness (of a disjunctive proposition) coupled with two unawarenesses (regarding its components), formalized as: B(p∨q) ∧ ‌Bp ∧ ‌Bq We further demonstrate that this formalization effectively represents the characteristics of non-detailed awareness  as emphasized by scholars of Uṣūl al-Fiqh. موضوع این نوشتار چگونگی تبیین نمادین علم اجمالی در دانش اصول می‌باشد. برای این منظور می‌باید بیان نمادین ما بتواند به‌خوبی خصوصیاتی از علم اجمالی را که در اصول فقه پیرامون آن‌ها بحث شده است، بازنمایی کند. ازاین‌رو پس از مقدمه و معرفی علم اجمالی به مبحث منجزیت و انحلال علم اجمالی اشاره می‌کنیم. در ادامه با مطرح کردن دیدگاهی که توسط برخی از پژوهشگران معاصر (محمود مروارید) در مسئلة ماهیت علم اجمالی مطرح شده، خواهیم دید که براساس آن، متعلق علم اجمالی برحسب گزاره‌ای فصلی تبیین‌پذیر است. اما با توجه به پیش‌فرض مهم دیگری که در این دیدگاه مورد تایید ایشان قرار گرفته، ماهیت علم اجمالی و تفصیلی را یکی دانسته و تفاوت آن‌ها را صرفا در تفاوت متعلقشان می‌داند، نشان می‌دهیم که این دیدگاه نمی‌تواند مبنایی برای بیان نمادین علم اجمالی تلقی گردد و تمامی خصوصیات مورد انتظار از آن را در دانش اصول بازنمایی کند. به همین جهت با استناد به برخی از دانش‌وران اصول که علم اجمالی را ترکیبی از یک علم و دو جهل می‌دانند، صوری‌سازی مطرح در دیدگاه یادشده را تکمیل نموده و علم اجمالی را به صورت یک اطلاع (از گزاره‌ای فصلی) و دو عدم اطلاع (نسبت به مولفه‌های آن) نمادین می‌سازیم:   همچنین نشان می‌دهیم که این بیان نمادین از علم اجمالی به‌خوبی ویژگی‌های موردنظر دانش‌وران اصول را در این مورد بازنمایی می‌کند. https://jitp.ut.ac.ir/article_105789_396c4b3a94194a5529f29f3cabb10b4e.pdf