2021-06-22T09:50:38Z
https://jitp.ut.ac.ir/?_action=export&rf=summon&issue=7581
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
صفحات آغازین
2015
09
23
https://jitp.ut.ac.ir/article_56526_ed2187ec3ca2210bd632f1d7a61d2cd9.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
تحلیل انتقادی کاربرد «حکمت الهی» در کلام شیعه
جنان
ایزدی
صفت حکمت الهی در کلام شیعه برای اثبات برخی قواعد و اصول اعتقادی بهکار رفته است. متکلمان شیعه در استدلالهای خود هدف آفرینش انسان یا مکلف نمودن او را تعیین میکنند و وسیلههای لازم برای رسیدن به هدف را بر او واجب میدانند و آنچه را که مانع رسیدن به هدف میبینند بر خدا قبیح میشمارند. در این نوشتار با روش تحلیل منطقی کفایت ادلۀ مبتنی بر حکمت الهی، در قاعدۀ لطف، عدل الهی، ضرورت نبوت و امامت، و ضرورت معاد، در آثار معروفترین متکلمان شیعه مورد بررسی قرارگرفتهاند. در این ادله خللهای مشترکی وجود دارد که ریشه در روش بهکارگیری حکمت الهی در استدلالهای کلامی دارد. به نظر میرسد که ادلّۀ متکلمان در تعیین غرض الهی فاقد کفایت است: آنچه آنان واجب علی الله میدانند ابزارهای منحصر به فرد و غیر قابل جایگزین برای اهداف الهی نیستند؛ و گاهی افعال ربوبی با افعال بشری قیاس میشوند.
حکمت الهی
روششناسی کلام
ضرورت معاد
ضرورت نبوت و امامت
قاعدۀ لطف
2015
09
23
137
158
https://jitp.ut.ac.ir/article_56518_fa6c0753288835f71d59e234ba5f7ad1.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
سیر تحول آرای ویلیام لئونارد راو در باب شر بیوجه و ملاحظاتی انتقادی بر آن
بتول
زرکنده
امیرعباس
علیزمانی
ویلیام لئونارد راو، فیلسوف دین معاصر (1931-)، با تأکید بر وجود برخی شرور بیوجه در جهان، کوشید تا روایت تازهای از مسئلۀ قرینهای شر ارائه دهد. در این مقاله سعی ما بر آن است که نخست توصیف دقیق و مستندی از آرای راو ارائه دهیم و سپس به بررسی و نقد دیدگاه او بپردازیم. در مقام توصیف، کوشیدهایم سیر تحول آرای راو با توجه به اشکالات منتقدان و اصلاحات و جرحوتعدیلهای او بهخوبی نشان داده شود. پس از مواجهه با اشکالات منتقدانی چون ریشنباخ، لویز، ویکسترا، و پلنتینگا، راو به بازسازی برهان قرینهای خود برمبنای شر بیوجه پرداخت. در این مقاله علاوهبر توصیف دقیق دیدگاه راو، نشان داده شده است که تلاش او برای انتقال از وجود شرور ظاهراً بیوجه به باور معقول به وجود شرور بیوجه نادرست و ناتمام بوده و از نیافتن توجیه برای برخی شرور نمیتوان به واقعاً بیوجهبودن آن دست یافت.
برهان قرینهای شر
شر بیوجه
ویلیام لئونارد رو
2015
09
23
159
179
https://jitp.ut.ac.ir/article_56519_6900da20f55ad6cf5b4e2fe2b64c751b.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
سازگاری رهیافت مشایی و اشراقی به مسئله نفس در اندیشه سینوی
شمس الله
سراج
مهناز
مظفری فر
مبحث نفس در طول تاریخ، آرای بسیار مختلفی به خود دیده است. ماهیت نفس، حدوث و قدم آن، و کیفیت ارتباط نفس با بدن، همواره از چالشیترین مباحث در آرای فلسفی و کلامی بودهاند. ابنسینا، به عنوان یک فیلسوف مشّائی، در اکثر نوشتههای خود، دیدگاه ارسطویی مبنی بر حدوث نفس را پذیرفته؛ اما در برخی از رسالههای عرفانی و نیز در قصیدۀ عینیّه، عباراتی دال بر گرایش او به دیدگاه افلاطونی مبنی بر قدم نفس دیده میشود. این امر مشکلی را برای مفسران ابنسینا ایجاد کرده که چگونه این دو دیدگاه متناقض را توجیه کنند. نوشتار حاضر با رویکردی توصیفی - تحلیلی به بررسی این مسئله پرداخته است. در این فرایند بهدست میآید که دیدگاه ابنسینا در حکمت مشرقی تغییر نیافته و او همچنان به ادعای پیشین خود در باب حدوث نفس وفادار مانده است. بنابراین، بین رهیافت مشائی و اشراقی ابنسینا تفاوتی نیست.
ابنسینا
حکمت اشراقی
حکمت مشائی
ملاصدرا
نفس
2015
09
23
181
200
https://jitp.ut.ac.ir/article_56523_0937bd8b7f909dbd82bd9023082f4333.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
تصحیح و تحقیق رسالۀ «اللامع فی الشکل الرابع» نوشتۀ مجدالدین جیلی
اسدالله
فلاحی
مجدالدین عبدالرزاق جیلی (د. ح. 570 ق.)، برای نخستین بار در تاریخ منطق، در رسالۀ اللامع فی الشکل الرابع به مختلطات شکل چهارم پرداخته است. پیش از او، دنحای کشیش (ح. 800م.) و ابوالفتوح ابنصلاح همدانی (د. 548ق.)، معاصر جیلی، مطلقات شکل چهارم را به تفصیل طرح کرده بودند. جیلی در رسالۀ اللامع تنها به موجهات «بسیط» شکل چهارم پرداخته و هیچ اشارهای به موجهات «مرکب» نکرده است. شاگرد او، فخر رازی، نیز تنها به موجهات «بسیط» شکل چهارم پرداخته و تنها در جهت نتیجۀ سه اختلاط با استاد مخالفت کرده است. شاگرد فخر رازی، زینالدین کشّی (د. ح. 625ق.)، پس از او، موجهات «مرکب» شکل چهارم را نیز بررسی کرده است. پس از اینکه افضل الدین خونجی (د. 646ق.)، به انعکاس سالبۀ جزئیه در برخی موجهات مرکبه پی برد، اثیر الدین ابهری (د. ح. 660ق.) سه ضرب منتج تازه در مختلطات شکل چهارم کشف کرد.
شکل چهارم
قیاس
مجدالدین جیلی
مختلطات
موجهات
2015
09
23
201
244
https://jitp.ut.ac.ir/article_56520_4e85c5306aa5d2109c0285e79d65e76f.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
تمایز وجود و ماهیت در پرتو تفکیک دو وجه وجود در فلسفه ابن سینا
محمد باقر
قمی
ابنسینا همواره از تمایز و تقابل دو نوع وجود، وجود خاص و وجود اثباتی، سخن میگوید که خود مبنای تمایز ماهیت و وجود است. به همین جهت، مسئلۀ مشهور تمایز میان ماهیت و وجود به نوعی در خصوص این تمایز نیز مطرح میشود. مسئله آن است که آیا وجود خاص اساساً وجود است؟ این در واقع مسئلهای است در خصوص ماهیت: آیا در درک ابنسینایی از ماهیت، معنایی از وجود حاضر است؟ این جستار تلاش میکند تا بر اساس ارتباط وجود خاص با معانی وجود اثباتی، وجود قابلی، شیئیت و ماهیت، این نکته را تبیین کند که تمایز وجود خاص از وجود اثباتی در فلسفۀ ابنسینا در واقع تمایزی میان دو وجه از وجود در معنای یونانی آن است؛ تمایزی که مبنای تمایز وجود و ماهیت است و در فلسفۀ یونانی چندان مورد تأکید قرار نمیگیرد.
وجود
وجود خاص
وجود اثباتی
ماهیت
2015
09
23
245
263
https://jitp.ut.ac.ir/article_56521_6c9b9b748761b696f5222f7ec3a60ce8.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
چیستی و اقسام مرگ در آثار آگوستین قدیس
قاسم
کاکائی
محبوبه
جباره ناصرو
مرگ یکی از ناگشودهترین رازهایی است که انسان با آن روبهروست؛ بنابراین همواره جزء دغدغههای دانشمندان بزرگ و آموزههای اصلی ادیان الهی بوده است. آگوستین از بزرگانی است که دربارۀ مرگ و چیستی آن اندیشیده و سخن گفته است. در تعریف آگوستین از مرگ با یک تعریف معین روبهرو نیستیم. وی فیلسوفی افلاطونی است؛ بنابراین مرگ را جدایی نفس از بدن میداند؛ ولی در جایگاه یک متکلم، مرگ را نتیجۀ گناه و دوری از خدا میداند. در آثار آگوستین برای مرگ طبیعی و مرگ ارادی که در زندگی خود وی ظهور بارزی دارد، ویژگیهای خاصی میتوان یافت. آگوستین کوشیده است تا چیستی و اقسام مرگ را بشناسد و بشناساند؛ با این حال گفتههای او بیانگر ناتوانی در شناخت این معمای بزرگ هستی است و ناگزیر آرزو میکند کاش آدم و حوا ما را در این دنیا گرفتار این مسئله نمیکردند.
آگوستین
مرگ
مرگ ارادی
مرگ جسم
مرگ طبیعی
مرگ نفس
2015
09
23
265
285
https://jitp.ut.ac.ir/article_56522_b7e58fc795c9434664cac39583bf4aac.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
تجربه دینی و تبیینهای طبیعتگرایانه، بررسی دیدگاه جف جوردن
منصور
نصیری
دغدغۀ اصلی این مقاله، بررسی این مسئله است که آیا کشف تبیین طبیعی برای تجربۀ دینی، حجیت معرفتشناختی آن برای اثبات متعلق خود، به ویژه خداباوری را رد میکند یا خیر. در این زمینه با دو دیدگاه کلی مواجهیم. برخی معتقدند که تا وقتی وجود نداشتن خدا با دلیل کافی اثبات نشود، تجربۀ دینی حتی در صورت کشف تبیین طبیعی برای آن، از حجیت معرفتشناختی برخوردار خواهد بود. اما برخی دیگر تأکید میکنند که به محض کشف تبیین طبیعی، حجیت معرفتشناختی آن از بین میرود بدون آنکه نیازی به اثبات وجود نداشتن خدا داشته باشیم. در این مقاله نزاع جف جوردن با گروه نخست را در همان ساختار بحث خودِ جوردن بیان و بررسی کردهایم. یافته و نتیجهای که پس از بررسی و نقد این دو دیدگاه، به آن رسیدهایم، ارائۀ دیدگاه سوم و جدید در این زمینه است. دیدگاه پیشنهادی، مبتنی بر تفکیک دو نوع تجربۀ دینی است. بر اساس این دیدگاه، برخی از تجربهها که از شرایط خاصی برخوردارند حتی در صورتی که برای آنها تبیین طبیعی کشف شود، باز هم از حجیت معرفتی خاصی برخوردار خواهند بود.
تجربۀ دینی
تبیین طبیعی
حجیت معرفتشناختی
جف جوردن
سوینبرن
2015
09
23
287
307
https://jitp.ut.ac.ir/article_56524_692dcbab836aac5219c13af01b2e44f6.pdf
فلسفه و کلام اسلامی
2008-9422
2008-9422
1394
48
2
چکیده های انگلیسی
2015
09
23
1
14
https://jitp.ut.ac.ir/article_56525_2d81ffbd2fc29143417afaec88e8e32a.pdf