دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62328 مقاله پژوهشی صفحات آغازین صفحات آغازین 21 03 2017 50 1 1 8 19 07 2017 19 07 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62328.html

صفحات آغازین مجله فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه تهران

 آغازین منابع ندارد._||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62330 فلسفه دین تحلیل رابطۀ دین و اخلاق از نگاه ابن‌تیمیه و آدامز تحلیل رابطه دین و اخلاق از نگاه ابن تیمیه و آدامز ارام علیرضا دانشجوی دکتری فلسفه اخلاق دانشگاه قم جوادی محسن استاد فلسفه دانشگاه قم 21 03 2017 50 1 1 16 09 05 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62330.html

مسئلۀ‌ این پژوهش، تحلیل و مقایسۀ نسبت دین و اخلاق از نگاه ابن‌تیمیه و رابرت آدامز است. در مسیر دریافت پاسخ، موضع این دو متفکر را در چهار بخش به تفصیل بررسی کرده‌ایم. حاصل مقایسه این است که از نگاه ابن‌تیمیه، اخلاق در تمام ساحت‌های چهارگانۀ وجودی، معرفتی، معنایی، و هنجاری به دین وابسته است. اما آدامز، در عین وابسته انگاشتن اخلاق به دین در دو ساحت وجودی و هنجاری، در بحث از نسبت معرفتی و معنایی، به تمایز و استقلال اخلاق از دین متمایل می‌شود. با این همه در مقام ریشه‌شناسی و نقد نگرش آنان باید گفت: اولاً شباهت مبنایی نگرش این دو چشمگیرتر از تفاوت بیانی آن‌ها است. ثانیاً چالش پیش روی آنان در این نقیصه برجسته می‌شود که هیچ‌کدام پاسخ مناسبی را برای تبیین رابطۀ دین و اخلاق تدارک ندیده و فرآیند تعامل اخلاقی خدا و خلق را به روشنی ترسیم نکرده‌اند.

 ابن‌تیمیه حسن و قبح شرعی و عقلی دین و اخلاق روبرت آدامز [1]. افلاطون (1380). دوره آثار، ج2. ترجمۀ محمد حسن لطفی،‌ تهران، خوارزمی. [2]. ابن‌تیمیه، احمد (1422).  الایمان الاوسط. تحقیق ابویحیی محمود ابوسن، بیروت، دارطیبة. [3]. ---------- (1421). التحفه العراقیه فی الاعمال القلبیه. تحقیق یحیی الهنیدی، ریاض، مکتبه الرشد. [4]. ---------- (1416). الایمان. بیروت، المکتب الاسلامی. [5]. ---------- (1415). تزکیة النفس. تحقیق محمد القطانی، الریاض، دار المسلم. [6]. ---------- (1408). حکم السماع. تحقیق حماد سلامه، الاردن، مکتبة المنار. [7]. ---------- (1406).  الغیبة. مکتبه الصحابه. [8]. ---------- (1396). الامر بالمعروف و النهی عن المنکر. تحقیق صلاح الدین المنجد، بیروت، دارالکتب الجدید. [9]. ----------- (2005). الرد علی المنطقیین. تحقیق سلیمان التروی، بیروت، موسسة الریان. [10]. ---------- (1986). منهاج السنة النبویة، ج1ـ9. تحقیق محمد رشاد سالم، قاهره، دار الفضیلة. [11]. ---------- (1979). درء تعارض العقل و الشرع، ج1ـ11. تحقیق محمد رشاد سالم، ریاض، جامعة الإمام محمد بن سعود الإسلامیة. [12]. جوادی آملی، عبدالله (1391). شمس الوحی تبریزی: سیره علمی علامه طباطبایی. قم، إسراء. [13]. جوادی، محسن؛ موسوی، سیده منا (1388). «راهکار رابرت مری هیو آدامز در دفاع از نظریۀ امر الهی». قبسات، سال چهاردهم، پاییز، ص 138ـ113. [14]. جوادی، محسن؛ دانش، جواد (1390). «وابستگی معناشناسانه اخلاق به دین». پژوهش‌های اخلاقی، سال دوم، شماره دوم، زمستان، ص 63ـ45. [15]. روحانی، سید محمد (1387). «حسن و قبح از دیدگاه ابن‌تیمیه». کوثر معارف، سال چهارم، شماره 8، ص 132ـ109. [16]. شفق، نجیب‌الله (1391). «نظریه امر الهی اصلاح شده با تقریر رابرت آدامز». معرفت اخلاقی، سال سوم، شماره چهارم، پاییز و زمستان، ص 5ـ24. [17]. طباطبایی، محمد حسین (1388). مجموعه رسائل، ج2. به کوشش سیّدهادی خسروشاهی، قم، بوستان کتاب. [18]. ----------- (1389). انسان از آغاز تا انجام. ترجمه صادق لاریجانی، قم، بوستان کتاب. [19]. مروارید، محمود و همتی مقدم، احمدرضا (1389). خوبی، الزام اخلاقی و امر الهی؛ بررسی تطبیقی آرای آدامز و متفکّران شیعه. قم، پژوهشگاه علوم و فرهنگ اسلامی. [20]. Adams, Robert Merrihew (2006). A Theory of Virtue, Excellence in Being for the Good. Oxford University Press. [21]. ----------- (2002). Finite and Infinite Goods: A Framework for Ethics. Oxford University Press. [22]. ----------- (1987). The Virtue of Faith and Other Essays in Philosophical Theology. Oxford University press. [23]. Newlands, Samuel and Jorgensen Larry M. (2009). Metaphysics and the Good: Themes from the Philosophy of Robert Merrihew Adams. Oxford University press. [24].Vasalou, Sophia (2016). Ibn Taymiyya’s Theological Ethics. Oxford University Press._||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62331 فلسفه دین نسبت حقیقت و ایمان از نظر کی یرکگور نسبت حقیقت و ایمان از نظر کی یرکگور اسلامی شهلا . استادیارگروه فلسفه دانشگاه آزاد واحد علوم و تحقیقات تهران 21 03 2017 50 1 17 30 27 11 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62331.html

سورن کی‌یرکگور، فیلسوف اگزیستانسیالیست، حقیقت را از دو منظر می‌نگرد و بالتبع آن را به دو گونه نیز منقسم گرفته است: حقیقت عینی و حقیقت انفسی. از منظر اهمیت فرد و انتخاب او، حقیقت حقیقت انفسی است. هر گاه که به حقیقت عینی نظر می‌افکنیم، حقیقت همچون شئ‌ای به تصور می‌آید که با ما مرتبط است و آن‌گاه که حقیقت را از منظر انفسی بنگریم، حقیقت خود مورد نظر است، حتی اگر در عین و  بیرون از انسان جلوه‌گر نشده باشد. اکنون سؤال اصلی این است که چه نسبتی میان حقیقت و ایمان می‌توان برقرار داشت. حقیقت انفسی حقیقتی ابدی است که با وجود انسان پیوند خورده است و نکتۀ مهم از دیدگاه کی‌یرکگور آن است که حقیقت انفسی همان ایمان است. ایمان، یا به گونۀ انفسی تعلق به حقیقت داشتن یا در حقیقت بودن و هستی داشتن، بالاترین حقیقت دسترس‌پذیر  برای فرد هستومند است.  

 ایمان حقیقت انفسی حقیقت عینی [1]. ورنو، روژه، وال، ژان و دیگران (1372). نگاهی به پدیدارشناسی و فلسفه‌های هست بودن، برگرفته و ترجمه یحیی مهدوی،  انتشارات خوارزمی. [2]. Macintyre Alasdair, (1972), “Existentialism” in The Encyclopedia of Philosophy, volume 3&4, Macmillan Publishing Co., Inc. & The Free Press. New York. [3]. Gardiner, Patrick, (1988), Kierkegaard, N Y: Oxford, Press. [4]. Kierkegaard, Soren (1967), Journals and Papers, Trans and ed. Howard and Edna Hong, vol. 5, Bloomington: Indiana University Press. [5]. ----------------, (1941), concluding Unscientific Postscript, trans. David F. Swenson. Completed after his dead and provided with an introduction and notes by Walter Lowier, Princeton University Press. [6]. E Murphy, Arthur, (1963), “ON Kierkegaard’s Claim that Truth is Subjectivity” in Reason and The Common Good: Selected Essays of Arthur E. Murphy, edited by William H. Hay, Marcus G. Singer and Arthur E. Murphy, (C) Reprinted by Permission of Prentice-Hall, Inc., Englewood Cliffs, N. J. [7]. Walsh, Sylvia, (2007), Thinking Christianly in an Existential Mode, Oxford University Press. [8]. Kierkegaard, Soren, (1941), Fear and Trembling, Trans and ed. Howard and Edna Hong, Princeton University Press. [9]. ------------------, (1985), Philosophical fragments/Johannes Climacus, ed. /trans. H.V. Hong and E.H. Hong, Princeton University Press._||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62332 فلسفه اسلامی علم بالقوه نزد ابن سینا علم بالقوه نزد ابن سینا اکبری رضا استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی، دانشگاه امام صادق (ع) شاهین فر فاطمه دانشجوی دکتری رشته فلسفه اسلامی، دانشگاه تربیت مدرس. سعیدی مهر محمد استاد گروه فلسفه و حکمت، دانشگاه تربیت مدرس. 21 03 2017 50 1 31 45 13 08 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62332.html

ارسطو با ابداع تمایز بالقوه و بالفعل به حل تناقض­های فلسفه­های پیش از خود پرداخت. ابن­سینا برای حل مسائلی در معرفت­شناسی، از این تمایز استفاده می‌کند و از اصطلاح علم بالقوه بهره می‌برد که مصادیق آن در فلسفۀ او قابل استخراج است: علم به نتیجۀ مستتر در مقدمات، علم به برخی قوانین منطق، علم به مقومات ماهیت، علم به بدیهیات، علم به تعقل و خودآگاهی. مصادیق علم بالقوه در دو نکته مشترک هستند. نخست این‌که آن­ها را درون خود داریم و برای بالفعل کردن آن­ها التفات ذهنی یا التفات ذهنی همراه با تأمل کفایت می­کند؛ و دوم این‌که همۀ آن­ها لوازمِ نهفته در یک علم کلی هستند. علم بالقوه حقیقتی تشکیکی است زیرا علم به تعقل و خودآگاهی برای آن‌که بالفعل شود فقط به التفات نیاز دارد و به همین سبب از بقیۀ موارد علم بالقوه، بالفعل­تر است.

 ابن سینا التفات ذهنی علم بالفعل علم بالقوه [1]. ابن­سینا، حسین بن عبدالله (1382). اشارات و تنبیهات. ترجمه و شرح: حسن ملکشاهی. تهران، سروش. [2] ---------- (1364). النّجاه من الغرق فی بحر الضلالات، تحقیق: محمدتقی‌ دانش‌ پژوه‌. تهران، دانشگاه تهران. [3] ---------- (1363). الإلهیات الشفاء، تحقیق: الاب قنواتی و سعید زاید. بی‌جا، انتشارات ناصرخسرو. [4] ---------- (1404ق).التعلیقات، تحقیق: عبدالرحمن بدوی. قم، مکتبه الاعلام الاسلامی. [5]----------- (1964). الشفاء، المنطق: القیاس. تحقیق: سعید زاید. القاهره، الهئیة العامة لشئون المطابع الأمیریه. [6] ---------- (1956). الشفاء، المنطق: البرهان. تحقیق: أبو العلا عفیفی. القاهره، الهئیة العامة لشئون المطابع الأمیریه. [7] ---------- (1952). الشفاء، المنطق: المدخل. تحقیق: الأب قنواتی. القاهره، الهئیة العامة لشئون المطابع الأمیریه. [8] ارسطو (1390). منطق (ارگانون)، مترجم: میرشمس الدین ادیب سلطانی. تهران، نگاه. [9] افلاطون (1367). تئتتوس: دوره آثار افلاطون، ترجمه: محمدحسن لطفی. تهران، شرکت سهامی انتشارات خوارزمی، ج 3. [10] بلک، دبورال (1386). «ابژه کسب یقین»، مترجم: مرضیه سلیمانی، اطلاعات حکمت و معرفت، تهران، شماره 17، مرداد، صص 23ـ26. [11] مصباح، محمد تقی(1386). شرح برهان شفاء، تحقیق و نگارش: محسن غرویان. قم، موسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی(ره). [12] نوعی، ابراهیم (1386). «دوری بودن شکل نخست قیاس در کلام ابوسعید ابوالخیر و پاسخ­های ابن­سینا و دیگران به آن»، پژوهش­های فلسفی کلامی، قم، دوره 9، شماره34، زمستان، صص 153ـ188. [13]. Chomsky, N. (1965). Aspects of the Theory of Syntax.Cambridge, MA, MIT  Press. [14]. Dennett, D. C. (1978) Brainstorms. Cambridge, MA, MIT Press. [15]. Dienes Z., Perner J. (1999). ‘A theory of implicit and explicit knowledge‘, Behavioral and Brain Sciences,‎Cambridge University Press,22 (5):735-808. [16]. Fodor, J. (1975).The Language of Thought.Harvard University Press. [17]. Kirsh, D. (2009) ‘Knowledge, Implicit vs Explicit’. In T. Bayne, A. Cleeremans & P. Wilken (eds.), The Oxford Companion to Consciousness, Oxford University Press, 397-402. [18] Polanyi, M. (1967). The Tacit Dimension.London, Routledge and Kegan Paul.  _||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62333 فلسفه اسلامی فلسفه تحلیلی فلسفه دین مبانی نظری صدور ایجابی در فلسفه سینوی مبانی نظری صدور ایجابی در فلسفه سینوی حسینی محمد کارشناس ارشد فلسفه اسلامی ـ حوزه علمیه قم 21 03 2017 50 1 47 61 04 07 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62333.html

نظریۀ صدور یکی از راه‌حل‌های ارائه ‌شده در فلسفۀ اسلامی برای تحلیل رابطۀ علیّت است که ریشه در فلسفۀ نو افلاطونی دارد. در سخنان ابن‌سینا اثبات صدور به صورت منقح بیان نشده و گاهی مبتنی بر «ضرورت عدم تخلف معلول از علت تامه»، و گاهی مبتنی بر «وجوب علّی» است. نوشتار حاضر توضیح می‌دهد که ابن‌سینا، نظریۀ صدور را تنها بر اساس الگوی جدید «وجوب علّی» اثبات نموده است. استدلال ابن‌سینا ناظر به تحلیل رابطۀ وجودی علت و معلول است که منجر به تولید مفهوم «امکان ذاتی» برای معلول می‌گردد و بر این اساس، متعلَّق ایجاد را تنها به ممکن بالذات اختصاص می‌دهد. از این‌رو، ممکن بالذات ایجاد نمی‌شود مگر آنکه از سوی علتی که متصف به وجوب ذاتی است، وجوب بالغیر یافته و از حالت امکان خارج گردد. بنابراین، پیوند ایجاب و ایجاد، تنها عامل تحقق ممکن بالذات خواهد بود.   

 ایجاد صدور ضرورت فیضان مواد ثلاث وجوب علّی [1]. ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1404). الهیات من کتاب الشفاء. تحقیق: سعید زائد، قم: افست منشورات آیت الله مرعشی. [2]. ---------- (1375). الاشارات و التنبیهات. قم: نشر البلاغة. [3]. ---------- (1363). المبدأ و المعاد. به اهتمام: عبدالله نورانی، تهران: نشر مؤسسه مطالعات اسلامی. [4]. ---------- (1371). المباحثات. تحقیق: محسن بیدار فر، قم: انتشارات بیدار. [5]. ---------- (1404). التعلیقات. تحقیق: عبد الرحمن بدوی، بیروت: نشر مکتبة الاعلام الاسلامی. [6]. ---------- (1379). النجاة من الغرق فی بحر الضلالات. تحقیق: محمدتقی دانش پژوه، تهران: انتشارات دانشگاه تهران. [7]. ---------- (1989). الحدود. قاهره: نشر الهیئة المصریة. [8]. ---------- (1980). عیون الحکمة. تحقیق: عبد الرحمن بدوی، بیروت: انتشارات دارالقلم. [9]. ---------- (1383). دانشنامه علائی. تحقیق: محمد معین، تهران: انتشارات مفاخر فرهنگی و دانشگاه بوعلی. [10]. ارسطو (1389). متافیزیک. ترجمه: محمد حسن لطفی، تهران: انتشارت طرح نو. [11]. ---------- (1389). سماع طبیعی. ترجمه: محمد حسن لطفی، تهران: انتشارت طرح نو. [12]. ---------- (1390). ارگانون. ترجمه: شمس الدین ادیب سلطانی، تهران: انتشارات آگاه. [13]. افلاطون (1380). دوره آثار افلاطون. ترجمه: محمد حسن لطفی، رضا کاویانی، تهران: انتشارات خوارزمی. [14]. دهخدا، علی اکبر (1377). لغت نامه. تهران: انتشارات دانشگاه تهران.   [15]. رازی، فخر الدین (1429). المباحثالمشرقیة. تحقیق: محمد معتصم بالله بغدادی، قم: منشورات ذوی القربی. [16]. ---------- (1384). شرح الاشارات و التنبیهات. تصحیح: نجف زاده، تهران: انتشارات انجمن آثار و مفاخر فرهنگی. [17]. رازی، قطب الدین (1371). المحاکمات بین شرحی الاشارات. قم: نشر البلاغة. [18]. رازی، قطب الدین و باغنوی (1381). الهیات المحاکمات: مع تعلیقات الباغنوی. تصحیح: مجید‌هادی زاده، تهران: انتشارات میراث مکتوب. [19]. سبزواری، هادی (1384). شرح المنظومة. تحقیق: مسعود طالبی، قم: نشر ناب. [20]. شیرازی، صدرالمتالهین (1382). التعلیقات علی الالهیات من الشفاء. تصحیح و تحقیق: نجفقلی حبیبی، تهران: انتشارات بنیاد حکمت صدرا. [21]. صلیبا، جمیل (1385). فرهنگ فلسفی. ترجمه: منوچهر صانعی دره بیدی، تهران: انتشارات حکمت. [22]. طوسی، خواجه نصیر الدین (1375). شرح الاشارات و التنبیهات. قم: نشرالبلاغة. [23]. فخری، ماجد (1388). سیر فلسفه در جهان اسلام. ترجمه: گروه مترجمان، تهران: مرکز نشر دانشگاهی. [24]. فلوطین (1366). دوره آثار فلوطین. ترجمه: محمد حسن لطفی، تهران: انتشارات خوارزمی. [25]. کربن، هانری (1384). تاریخ فلسفۀ اسلامی. ترجمه: جواد طباطبائی، تهران: انتشارات وزارت ارشاد اسلامی. [26]. گروه نویسندگان (1385). دایرة المعارف بزرگ اسلامی. تهران: انتشارات مرکز دایرة المعارف بزرگ اسلامی. [27]. نصر، سیدحسین؛ الیور لیمن (1389). تاریخ فلسفۀ اسلامی. ترجمه: جمعی از نویسندگان، تهران: انتشارات حکمت.  _||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62334 فلسفه اسلامی تبیین دیدگاه عبدالرزاق لاهیجی در باب اعتباری بودن تشخّص تبیین دیدگاه عبدالرزاق لاهیجی در باب اعتباری بودن تشخّص سالم مریم استادیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه شهید بهشتی 21 03 2017 50 1 63 77 10 09 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62334.html

تشخّص که نزد حکمای مشایی، اشراقی و متعالیه و نیز بین متکلمین امامیه و اشاعره از جمله مباحث مهم متافیزیکی است نزد لاهیجی نیز مهم است و آرای کلامی خواجه، ایجی، جرجانی و دوانی او را وا می‌دارد تا به تحلیل و ارزیابی دیدگاههای مشایین و متکلمین در این موضوع بپردازد. لاهیجی تشخّص را امری اعتباری می‌داند، به این معنا که وجود مستقلی در خارج ندارد و عین هویّت شخص و وجود خاص آن و همان ماهیت متشخّصه است و همچون وجود با ماهیت در خارج متحد است و تنها در تحلیل ذهن از ماهیت جدا و ماهیت متصف به آن می‌شود. در تعریف تشخّص و نحوۀ وجود آن در خارج و ما به التشخّص فرقی بین لاهیجی و ملاصدرا وجود ندارد و هر دو تشخّص و عامل تشخّص را همان وجود خاص شیء می‌دانند. وجودی که عین تحقق و عینیت است.

 تشخّص تمیّز لاهیجی ملاصدرا وجود [1]. ابن‌سینا (1391). التعلیقات. مقدمه، تصحیح و تحقیق از سیدحسین موسویان. تهران، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. [2]. __________ (؟). الشفا، ج1(الالهیات). مقدمه ابراهیم مرکور و تحقیق الأب قنواتی و سعید زاید، الجمهوریة العربیة المتحده، وزارة الثقافة و الأرشاد القومی الاقلیم الجنوبی، الادارة العامة للثقافة. [3]. ایجی، عبدالرحمن ابن احمد (؟).  المواقف فی علم الکلام. بیروت، عالم الکتب. [4]. اژه‌ای، محمد علی (1378). «تشخّص در فلسفه صدرالمتألهین». نامه فرهنگ، شماره 31، پاییز، 76ـ87. [5]. جرجانی، السید الشریف علی بن محمد (1419). شرح المواقف. با حواشی السیالکوتی و الحلبی، تصحیح محمد عمر المیاطی، بیروت، دارالکتب العلمیة. [6]. حلی، (1419). کشف المراد فی شرح تجرید الإعتقاد. تصحیح حسن حسن‌زاده آملی، قم، مؤسسه النشر الاسلامی. [7]. دیباجی، محمدعلی؛ دانیالی، محمد جواد (1388). «رویکردهای نوین در این همانی شخصی». فصلنامۀ فلسفۀ دین، سال ششم، شماره 3، پاییز،  ص 53ـ69. [8]. دیباجی، محمدعلی؛ شوبکلائی، مسلم (1391). «ماهیت نفس حیوانی و فرجام آن از دیدگاه ملاصدرا». فصلنامه آیین حکمت، سال سوم، شماره 12، تابستان، ص 33ـ68. [9]. ذهبی، عباس (1392). «مسئله تشخّص از منظر طوسی و ملاصدرای شیرازی». فصلنامه حکمت معاصر، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی، سال چهارم، شماره دوم، تابستان، ص 81ـ100. [10]. سهروردی، شهاب الدین یحیی (1380). مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج اول (التلویحات، المقاومات، المشارع و المطارحات). تصحیح و مقدمه هانری کربن، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی. [11]. الشیرازی (ملاصدرا)، صدرالدین محمد (1389). مجموعه رسائل فلسفی، ج1 (شامل اتصاف الماهیة بالوجود، التشخص، سریان الوجود...). تصحیح محمود یوسف ثانی و حامد ناجی اصفهانی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا. [12]. __________ (1382). شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفا. تصحییح نجفقلی حبیبی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا. [13]. __________ (1419). الحکمة المتعالیة فی الأسفار العقلیة الأربعة. ریاض: دارالنفاس. [14]. طوسی، نصیرالدین (1419). تجرید الإعتقاد (در ضمن کتاب کشف المراد فی شرح تجرید الإعتقاد). تصحیح حسن حسن‌زاده آملی، قم، مؤسسه النشر الاسلامی. [15]. فارابی (1392). التعلیقات. مقدمه، تصحیح و تحقیق از سیدحسین موسویان، تهران، مؤسسه پژوهشی حکمت و فلسفه ایران. [16]. لاهیجی، عبدالرزاق (1391). شوارق الإلهام فی شرح تجرید الکلام. تقدیم و اشراف جعفر سبحانی، تحقیق اکبر اسدزاده، قم، مؤسسه امام صادق(ع)._||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62335 مقاله پژوهشی جایگاه منطق گزاره‌ای نزد فارابی و ابن‌سینا جایگاه منطق گزاره‌ای نزد فارابی و ابن سینا شاه‌وردی امین دانش آموخته دکتری فلسفه‌ی دانشگاه اصفهان 21 03 2017 50 1 79 101 25 07 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62335.html

در بخش نخست این مقاله، مفهوم «گزاره‌ای بودن» استدلال‌های منطقی مورد بررسی قرار می‌گیرد و با پذیرش معیار ارائه‌شده از سوی کریستوفر مارتین، «گزاره‌ای بودن» استدلال‌های منطقی، بر اساس اصل جانشینی در گزاره‌های مرکب توضیح داده می‌شود. در بخش دوم، دیدگاه کامران کریم الله در خصوص «ناگزاره‌ای بودن» مبحث شرطیات فارابی و «گزاره‌ای بودن» شرطیات ابن‌سینا به داوری گذاشته می‌شود و «ناگزاره‌ای بودن» آموزه‌های منطقی فارابی، نه تنها در بافت جدلی که خارج از آن نیز مورد تأیید قرار می‌گیرد و پاره‌ای ملاحظات دیگر نیز در این زمینه اضافه می‌شود. در ادامۀ همین بخش، نشان داده می‌شود که دیدگاه ابن‌سینا در خصوص گزاره‌ها و استدلال‌های شرطی، با آنکه معیار گزاره‌ای بودن را برآورده می‌کند، اما همچنان اختلافاتی با «منطق گزاره‌ای» جدید دارد.

 ابن‌سینا اصل جانشینی فارابی معیار گزاره‌ای بودن منطق گزاره‌ای [1]. ابن‌سینا (1964). الشفاء: القیاس، القاهره، دار الکتاب العربی للطباعه و النشر. [2]. ابن‌سینا (1983). الاشارات و التنبیهات مع شرح نصیرالدین الطوسی، القاهره، دار المعارف. [3]. فارابی، محمد بن محمد، (1408). المنطقیات للفارابی، ج1، قم، مکتبة آیة الله العظمی المرعشی النجفی. [4]. Bobzien, Susanne (2014), Alexander of Aphrodisias on Aristotle’s Theory of Stoic Indemonstrables, M. Lee (ed.), Strategies of Argument: Essay in Ancient Ethics, Epistemology and Logic, New York, Oxford University Press. [5]. Bochenski, I.M (1951). Ancient Formal Logic, Amsterdam, North-Holland Publishing Company. [6]. Geach, P. T (1965). “Assertion”, The Philosophical Review, Vol. 74, No. 4, p. 449-465. [7]. Hanks, Peter (2015). Propositional Content, United States of America, Oxford University Press. [8]. Karimullah, Kamran (2014). “Alfarabi on Conditionals”, Arabic Sciences and Philosophy, Vol. 24, No. 2, p. 211–267. [9]. Karimullah, Kamran (2014). Avicenna (D. 1037), Logical Theory, and the Aristotelian Tradition, Phd. Dissertation, McGill University. [10]. Kneale and Kneale, William and Martha (1971). The Development of Logic, Oxford, Clarendonc Press. [11]. Lameer, Joep (1994). Al-Fārābī and Aristotelian Syllogistics: Greek Theory and Slamic practice, Leiden, Brill. [12]. Martin, J. Christopher (1991). “The logic of Negation in Boethius”, Phronesis, Vol. 36, No. 3, p. 277-304. [13]. Shehaby, Nabil (1973). The Propositional Logic of Avicenna: A Translation from al-Shifā: al-Qiyās with Introduction, Commentary and Glossary, Dordrecht-Holland, D.Reidel Publishing Company. [14]. Speca, Anthony (2001). Hypothetical Syllogistic, Leiden, Brill. [15]. Yves Beziau, Jean (2012). A History of Truth-Values, D. M. Gabby and F. Guenthner (eds.), Handbook of Philosophical Logic, Vol. 11, Dordrecht, Kluwer Academic Publishers. [16]. White, Roger (2015). “Peter Geach and “The Frege Point””, Philosophical Investigation, Vol. 38, No. 1-2, p.133-149.  _||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62336 فلسفه دین رویه‌های باورساز ناظر به ارزش: معرفت‌شناسی اخلاق از دیدگاه رابرت مری هیو آدامز رویه‌های باورساز ناظر به ارزش: معرفت‌شناسی اخلاق از دیدگاه رابرت مری هیو آدامز غفوریان مهدی . دانش آموخته دکتری فلسفه، دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات تهران صادقی مسعود استادیار گروه تاریخ دانشگاه تهران 21 03 2017 50 1 103 118 26 06 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62336.html

رابرت آدامز کوشش می‌کند تا با الهام از نظریۀ رویه‌های باورساز آلستون دیدگاه خود را در معرفت‌شناسی اخلاق سامان دهد. وی با وضع اصطلاح رویه‌های باورساز ناظر به ارزش، ورودی‌های ایجادِ باورهای اخلاقی از این رویه‌ها را علاوه بر سنت تاریخی و فرهنگی شامل احساسات، عواطف، تمایلات و امیال ما نیز می‌داند. مجموعۀ این ورودی‌ها به همراه تفکر در باب آنها، باورهای اخلاقی را به عنوان خروجی رویه‌های باورساز ناظر به ارزش به ارمغان می‌آورد. از نظر آدامز، ایمان اخلاقی تأمین‌کنندۀ اعتماد به باورهای اخلاقی‌ای است که از طریق رویه‌های باورساز ناظر به ارزش ایجاد شده است و علی‌رغم اینکه ادله‌ای بر خلاف آنها وجود ندارد اما به سبب آنکه نمی‌توانند فراتر از هر نوع شک معقول باشند پس به ایمان اخلاقی نیازمندند.

 ایمان اخلاقی رویۀ باورساز رویۀ باورساز ناظر به ارزش باور اخلاقی [1]. باقری، فاطمه؛ اترک، حسین (1393). «توجیه معرفتی باورهای دینی از نگاه ویلیام آلستون»، تأملات فلسفی، سال چهارم، شماره دوازدهم، بهار و تابستان. [2]. شمس، منصور (1387). آشنایی با معرفت‌شناسی، انتشارات طرح نو. [3]. عباسی، بابک (1391). تجربۀ دینی و چرخش هرمنوتیکی: بررسی و نقد آرای ویلیام آلستون، انتشارات هرمس. [4]. کشفی، عبدالرسول؛ و زارع پور، محمدصالح (1387). «تقریری جدید از دیدگاه ویلیام آلستون در باب اعتبار معرفت‌شناختی تجربه دینی»، آینۀ معرفت، زمستان، دوره6، شماره17. [5]. Adams, Robert Merrihew (1993).”Religious Ethics in a Pluralistic Society” in Prospects For a Common Morality, Gene Outka and John P.Reeder, JR(ed), Princeton University Press. [6]. Adams, Robert merrihew (1999), Finite and infinite Goods: a Framework for Ethics, oxford university press. [7]. Adams, Robert merrihew (2002), "Precis of Finite and Infinite Goods", in Philosophy and Phenomenological Research, Vol. LXIV, No. 2, March. [8]. Adams, Robert merrihew (2006), A Theory of Virtue, Excellence in Being for the Good. Oxford University Press. [9]. Alston, William (1991), Perceiving God: The Epistemology of Religious Experience, Cornell University Press. [10]. Lemos, Noah (2007), An Introduction to the Theory of Knowledge,  Cambridge University Press._||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62337 فلسفه تحلیلی تحلیل و ارزیابی معیار پایستاری در رویکرد استنتاج‌گرایی به معناداری تحلیل و ارزیابی معیار پایستاری در رویکرد استنتاجگرایی به معناداری مزگی نژاد مرتضی استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه بیرجند نبوی لطف الله دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس حجتی سیدمحمدعلی دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تربیت مدرس. 21 03 2017 50 1 119 133 02 07 2016 14 12 2016 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62337.html

در رویکرد استنتاج‌گرایی به معناداری، ثوابت منطقی بر اساس قواعد عملگری تعریف می‌شود، آرتور پرایور در نقد این رویکرد با ارائۀ مثال نقض tonk نشان داد که با پذیرش رویکرد استنتاج‌گرایی هر قاعدۀ عملگری دلخواهی توصیف‌کننده یک ثابت منطقی خواهد شد و لازمۀ این امر وجود ثوابت منطقی معیوب و ناسازگار با سیستم است. بلنپ در پاسخ به این اشکال دو شرط پایستاری و یکتایی را برای قواعد عملگری ارائه داد. با توجه به اهمیت شرط پایستاری در پاسخ بلنپ، در این مقاله تلاش شده شرط پایستاری مورد ارزیابی قرار گیرد. «چگونه معیار پایستاری شرایط لازم و کافی را برای تعریف ثوابت منطقی فراهم می‌کند؟» مسئلۀ اصلی این مقاله است. فرضیۀ پیشنهادی عدم‌کفایت لازم شرط پایستاری در ارائۀ تعاریف ثوابت منطقی است که در نهایت با بررسی معانی مطرح‌شده برای پایستاری اثبات خواهد شد.  

 استنتاج‌گرایی بلنپ پایستاری ثوابت منطقی قواعد عملگری معناداری [1]. Belnap, N. D. (1962, Jun). »Tonk, Plonk and Plink«. Analysis, 22(6), 130-134. [2]. Cook, R. T. (2005). »What’s wrong with tonk(?)«. Journal of Philosophical Logic, 34, 217-226. [3]. Dummett, M. (1991). The logical basis of metaphysics (Vol. 5). Harvard university press. [4]. Haack, S. (1978). logics, Philosophy of. Cambridge University Press. [5]. Hjortland, O. T. (2010). The structure of logical consequence : Proof theoretic conception(A Thesis Submitted for the Degree of PhD). University of St. Andrews. [6]. Hughes, G. E. (1996). A new introduction to modal logic. Psychology Press. [7]. Negri, S., & Plato, J. V. (2008). Structural proof theory. Cambridge university press. [8]. Prawitz, D. (1965). Natural Deduction: A Proof-Theoretical Study. Stockholm: Almqvist &Wicksell. [9]. Prior, A. N. (1960). »The runabout inference-ticket«. ANALYSIS, 21(2), 38-39. [10]. Steinberger, F. (2009). »Harmony and Logical Inferentialism«. (Doctoral dissertation, PhD thesis, University of Cambridge, Cambridge). [11]. Stevenson, J. T. (1961). »Roundabout the runabout inference-ticket«. Analysis, Vol. 21, No. 6, 124-128. [12]. Wagner, S. (1981). »Tonk«. Notre Dame Journal of Formal Logic, 22(4), 289-300._||_
دانشگاه تهران فلسفه و کلام اسلامی 2008-9422 دانشگاه تهران 111 10.22059/jitp.2017.62390 مقاله پژوهشی چکیده های انگلیسی 21 03 2017 50 1 1 15 23 07 2017 23 07 2017 Copyright © 2017, دانشگاه تهران. 2017 https://jitp.ut.ac.ir/article_62390.html

unavailable

 چکیده های انگلیسی منابع و ماخذ ندارد._||_