0 زمان بدون گذر در فلسفة صدرا Time without the Passage in Mulla Sadra's Philosophy https://jitp.ut.ac.ir/article_67040.html 10.22059/jitp.2018.228142.522933 0 نظریه‌ای را که بر اساس آن، زمان واقعیت دارد ولی گذر زمان واقعیت ندارد، نظریۀ «زمان بدون گذر» می‌نامیم؛ گذر زمان، به تعبیری، برآمده از زنجیره‌ای از رویدادهاست که در آن، هر رویداد در نسبت با «اکنون» مرتب می‌شود. هدف اصلی این مقاله واکاوی دیدگاه صدرالمتألهین دربارۀ گذر زمان است. در این راستا نشان می‌دهیم که او از سویی بنیاد زمان را زنجیره‌ای عینی از رویدادها می‌داند که در آن، هر رویداد در نسبت با رویدادهای دیگر مرتب می‌شود نه در نسبت با اکنون، و از سوی دیگر، برای اجسام اجزاء زمانی در نظر می‌گیرد و در مورد اتصال اجزاء زمانی یک موجود تحلیلی دارد که مطابق آن، تمایز وجودی میان مقصدهای گذشته، اکنون و آینده از میان ‌می‌رود. هردو سوی این قضیه تنها با نظریۀ زمان بدون گذر همخوانی دارد نه با نظریۀ رقیب آن (این نظریه که زمان و گذر زمان، هردو واقعیت دارند). بدین لحاظ می‌توان گفت که صدرا به نظریۀ زمان بدون گذر گرایش دارد. این مطلب می‌تواند لوازم هستی‌شناختی برخی مفاهیم کلیدی فلسفۀ صدرا مانند حرکت جوهری و حرکت به‌معنای قطع را روشن‌تر ‌سازد. 1 A theory based on which time, but not the passage of time, is a reality is called “time without the passage” theory. The Passage of time, in a sense, is arisen from a series of events wherein an event is ordered relative to the “present”. This paper is aimed to evaluate the Sadra’s view on the passage of time. In this way, it is shown that he, from one hand, considers time as a chain of objective events wherein an event is ordered relative to the other events not relative to the present; on the other hand, he assumes temporal parts for objects based on which the existential differentiation between past, present, and future destinations is eliminated. Both of these are only compatible with the time without the passage theory not with its rival theory (the theory that both time and the passage of time are real). Therefore, it could be said that Sadra has tended towards the time without the passage theory. This could shed more light on the ontological necessaries of some Sadra’s philosophy concepts like “substantial motion” and “motion in the sense of cutting”. 7 24 رهام انصاری مهر Roham Ansarimehr دانش آموخته‌ی دکتری حکمت متعالیه، دانشگاه اصفهان ایران rohammehr@gmail.com جعفر شانظری Jafar Shanazari دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه اصفهان ایران jshanazari@yahoo.com اجزاء زمانی حرکت جوهری زمان گذر زمان فلسفۀ صدرا [1] ابراهیمی دینانی، غلامحسین (1392). «حرکت جوهری، زیرساخت یکپارچگی هستی»، در: انسان و جهان: مجموعه مقالات همایش بزرگداشت حکیم صدرالمتألهین (سال 1391)، ناظر: سید محمد خامنه‌ای، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.##[2] ابن سینا، حسین بن عبدالله (1361). فن سماع طبیعی از کتاب شفا، ترجمه محمد علی فروغی، چاپ سوم، تهران، امیرکبیر.##[3] __________ (1387). الاشارات و التنبیهات، تحقیق مجتبی زارعی، قم، بوستان کتاب.##[4] اگوستین، قدیس (1380). اعترافات، ترجمه سایه میثمی، چاپ دوم، تهران، دفتر پژوهش و نشر سهروردی.##[5] جوادی آملی، عبدالله (1393). رحیق مختوم: شرح حکمت متعالیه، ج 14، تنظیم حمید پارسانیا، قم، اسراء.##[6] صدرالدین شیرازی، محمد بن ابراهیم (1981م). الحکمه المتعالیۀ فی الأسفار العقلیۀ الأربعۀ، بیروت، دارا احیاء التراث العربی..##[7] __________ (1383). شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفا، تصحیح مقصود محمدی، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.##[8] __________ (1382). الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، تصحیح سید مصطفی محقق داماد، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.##[9] __________ (1378). رسالۀ فی الحدوث (حدوث العالم)، تصحیح سید حسین موسویان، تهران، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.##[10] عبودیت، عبدالرسول (1385). درآمدی به نظام حکمت صدرایی، ج 1، تهران، سمت.##[11] میرداماد، سید محمد باقر (1356). القبسات، به اهتمام مهدی محقق، تهران، مؤسسه‌ مطالعات اسلامی دانشگاه مک گیل شعبه تهران.##[12] Aristotle (1996). Physics, R. Waterfield (trans.), Oxford, Oxford University Press.##[13] Bigelow, John (2013). The Emergence of a New Family of Theories of Time, in: A Companion to the Philosophy of Time, H. Dyke & A. Bardon (eds.), Chichester, Willey-Blackwell.##[14] Coope, Ursula (2005). Time for Aristotle: Physics IV 10-14, Oxford, Oxford University Press.##[15] Dainton, Barry (2010). Time and Space, Second Edition, Durham, Acumen.##[16] Goswick, Dana Lynne (2013). Change and Identity over Time, in: A Companion to the Philosophy of Time, H. Dyke & A. Bardon (eds.) Chichester, Willey-Blackwell,##[17] McTaggart, J Ellis (1908). “The Unreality of Time”, Mind, 17(68), pp. 457-474.##[18] Mellor, D. H. (1998).Real Time II. Cambridge, Cambridge University Press.##[19] Plato (2008). Timaeus and Critias, R. Waterfield (trans.), Oxford, Oxford University Press.##[20] Rea, Michael (2014). Metaphysics: The Basic, London and New York, Routledge.##[21] Russell, Bertrand (1915). “On the Experience of Time”, Monist, 25, pp. 212-233.##

0 فضیلت معرفتی، قوه اعتمادپذیر و ویژگی منشی: رویکردی تطبیقی Epistemic Virtue in the Midst of Reliable Faculty and Character Trait: A Comparative Approach https://jitp.ut.ac.ir/article_67041.html 10.22059/jitp.2018.237177.522955 0 در معرفت‌شناسی فضیلت، فضیلت معرفتی به دو صورت تعریف شده است؛ سوسا آن را از سنخ قوای اعتمادپذیر می‌داند و زگزبسکی آن را از نوع ویژگی‌های منشی. در حالی که هر دو، فضیلت را معرفت‌ساز دانسته و تبیین و توجیه معرفت را بر پایۀ آن ممکن می‌دانند. در پاسخ به سؤال از دلیل این دو گانگی در‌ تحلیل، مقالۀ حاضر نگرش متفاوت فیلسوفان به معنا و ویژگی‌های معرفت را عامل آن می‌داند. تعریف سوسا از معرفت به باور صادق موجه و انفعالی دانستن آن، یا به حالتی فراتر از داشتن باورهای صادق، که حاصل فعالیتی اختیاری و ارادی است، در زگزبسکی، نهایتا به این منجر می‌شود که فضیلت را یا از سنخ قوا بدانیم و یا از سنخ ویژگی‌هایی که برای انجام چنین فعالیتی ضروری اند. در نتیجه به‌رغم اینکه هر دو فیلسوف وجود قوا را برای کسب معرفت حیوانی ضروری می‌دانند اما نگاه متفاوتشان به معرفت تأملی، نهایتاً به دو برداشت از فضیلت منتهی می‌شود. حتی دخالت دادن عاملیت فاعل در معرفت حکمی و ضروری دانستن برخی ویژگی‌ها مثل دقت و ذهن باز، به عنوان فضیلت باورساز، توسط سوسا، در نتیجه بحث، تغییر چندانی ایجاد نمی‌کند. 1 In virtue epistemology, epistemic virtue has been defined in two ways. Ernest Sosa regards it as a reliable faculty, and Linda Zagzebski regards it as a character trait, while both consider virtue as a belief producer, and explain knowledge on the basis of it. This paper considers the different attitudes of philosophers to the definition and characteristics of knowledge as the cause of the aforementioned duality in the analysis of virtue. The definition of knowledge as “justified true belief” that is a passive issue (in Sosa) and as a state beyond the true beliefs, which is the result of voluntary activity (in Zagzebski), ultimately leads to consider epistemic virtue as a power or as a character trait that is necessary for such an activity. Consequently, in spite of the fact that both philosophers maintain that faculties are necessary for “animal knowledge”, their different views on the “reflective knowledge” ultimately leads to two concepts of virtue. Even Sosa’s accepting the role of agential virtues, like mind openness and attention, in judgmental belief does not make any remarkable change in the result of the discussion. 25 41 زهرا خزاعی Zahra Khazaei استاد گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه قم؛ ایران z.khazaei@gmail.com زگزبسکی سوسا فضیلت معرفتی قوه اعتمادپذیر معرفت تأملی معرفت حیوانی ویژگی منشی [۱] ارسطو، (۱۳۷۸). اخلاق نیکوماخوس. ترجمه حسن لطفی، تهران: طرح نو.##[۲] خزاعی، زهرا، (۱۳۹۴). معرفت‌شناسی فضیلت. تهران: سمت.##[۳] زاگزبسکی، لیندا (۱۳۹۲). معرفت‌شناسی. ترجمه کاوه بهبهانی، تهران: نشر نی.##[4] Baehr, J. (2015). ‘Character Virtues, Epistemic Agency, and Reflective Knowledge’. in M. Alfano (ed). CurrentControversies in Virtue Theory. New York, Routledge, 74-87.##[5]. ______. (2006). ‘Character in Epistemology’, philosophical Studies, 128, pp. 479-514.##[6]. _______. (2007). “On the Reliability of Moral and intellectual Virtues”, Metaphilosophy, 38(4), pp.193-212.##[7]. Battaly, H. ‘Intellectual Virtue and Knowledge’ , Stephen Hetherington (ed.). Knowledge in Contemporary Philosophy, Bloomsbury, forthcoming.##[8]. _________. (2012). ‘Virtue Epistemology’, in John Greco and John Turri (eds.). Virtue Epistemology, Contemporary Readings. MIT Press, pp.3-32.##[9]. ________. (2001). “Thin Concepts to the Rescue:Thinning the Concepts of Epistemic Justification and Intellectual Virtues “. in Fairweather and Zagzebski (eds.). Virtue Epistemology: Essays on Epistemic Virtue and Responsibility. Oxford: Oxford University Press, pp.98-117.##[10]. ________.(2000). “What is Virtue Epistemology?”, Proceedings of the twentieth world Congress of Philosophy. www.bu.edu/web/papers/Valu/ValuBath.htm.##[11]. Greco, J. (2000). “Two Kinds of Intellectual Virtues”, Philosophy and phenomenology, vol.LX, no. 1.##[12]. Husthouse, R. (1991). ‘Virtue Theory and abortion’, Philosophy and Public Affairs, 20:223-46.##[13]. _________. (1999). On Virtue Ethics, Oxford: Oxford University Press.##[14]. Slote, M.(2002). Morals from Motives. Oxford: Oxford University Press.##[15]. _______. (1992). From Morality to Virtue. New York: Oxford University Press.##[16]. Sosa, E. (1991). Knowledge in Perspective. New York: Cambridge University Press.##[17]. _____. (2007). A Virtue Epistemology. Oxford: Oxford University Press.##[18]. _____ .(2009). Reflective Knowledge. Oxford: Oxford University.##[19]. ______ .(2015a). Judgment and Agency. Oxford: Oxford University Press.##[20].______ (2015b). ‘Virtue Epistemology: Character vs. Competence’. in M. Alfano (ed). Current Controversies in Virtue Theory. New York: Routledge, 62-74.##[21]. ______.(2001).“For the Love of Truth”, in Fairweather and Zagzebski (eds.), Virtue Epistemology: Essays on Epistemic Virtue and Responsibility. Oxford: Oxford University Press, pp.49-62.##[22]. ______. (2012). ‘Knowing Full Well: The Normativity of Beliefs as Performances ‘in Turri and Greco (eds.). Virtue Epistemology. MIT Press, pp.171-84.##[23]. Zagzebski, L. (1996). Virtues of the Mind, Cambridge: Cambridge University Press.##[24].______.(2014). ‘Knowledge and the Motive for Truth’.in M. Steup, J. Turri and E. Sosa (eds). Contemporary Debates in Epistemology. John Wiley & Sons, 140-145.##

0 ماهیت شرطی لزومی جزئیه در منطق سینوی The Nature of Singular Necessity Conditional in Avicennian Logic https://jitp.ut.ac.ir/article_67042.html 10.22059/jitp.2018.231639.522944 0 شرطی قابل پذیرش در منطق سینوی مسور بوده و بر این اساس در یکی از چهار قالب محصوره قرار میگیرد. پس از ورود منطق جدید تلاشهای برای صورتبندی شرطیها در زبان منطق جدید شکل گرفت. یکی از مسائلی که در این تلاشها پیش آمد چگونگی صورتبندی شرطی لزومی جزئیه بود. رابطه میان مقدم و تالی در این‌گونه از شرطی متصل میتواند با ادات شرطی و یا عطفی معرفی شود. در این مقاله با مطالعه متون متعدد سنت منطق سینوی نشان دادهایم که شواهد مختلفی برای انتخاب هر یک از دو ادات وجود دارد. این شواهد در شیوه بیان، استدلالها، و پاردوکسها و اختلافات موجود در این سنت یافت میشود. برایناساس انتخاب هر یک از این دو ادات برای نشان دادن ماهیت رابطه مقدم و تالی در شرطی لزومی جزئیه به معنای نادیده گرفتن بخشی از شواهد خواهد بود. 1 An acceptable conditional in Avicennian logic can be categorized in one of the four quantified formats. After the advent of modern logic, few attempts have been made to form conditionals in the modern logic language. Formation of a singular necessity conditional was an important issue that has been revealed in these attempts. The relationship between antecedent and consequence in this type of conjunctive conditionals can be introduced by a conditional or conjunctive connective. In this paper, through studying different traditional texts of Avicennian logic, we provide evidences that each one of these connectives can be selected. We found these evidences in mode of expression of arguments, paradoxes, and differences in this tradition. Therefore, selecting only one of the connectives to show the nature of relationship between antecedent and consequence in the singular necessity conditional will result in ignoring some of the evidences. 43 59 علی رضا دارابی Alireza Darabi استادیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه آزاد اسلامی واحد علوم و تحقیقات ایران darabiar@yahoo.com رابطه شرطی رابطه عطفی شرطی لزومی جزئیه منطق سینوی [1] ابن سینا، حسین بن عبدالله (1392). الاشارات و التنبیهات، همراه با شرح نصیرالدین طوسی، فخرالدین رازی، قطب‌الدین رازی، تحقیق و تصحیح: وسام الخواطی، تهران، مطبوعات دینی.##[2] ________________ (1404 ها.ق). الشفا، المنطق (قیاس)، قم، منشورات مکتبه آیت الله مرعشی نجفی.##[3] ابهری، اثیر‌الدین (1370). «تنزیل الافکار»، تعدیل الافکار فی نقد تنزیل الافکار، منطق و مباحث الفاظ، به کوشش: مهدی محقق و توشی هیکو ایزتسو، تهران، دانشگاه تهران.##[4] ایزدی, محمد و علی‌رضا دارابی (1390). «بازتأملی انتقادی در بهره‌گیری از سور مرتبه دوم در تحلیل شرطی لزومی»، منطق پژوهی، تهران، سال دوم، بهار و تابستان، ص 23ـ1.##[5] بهمنیار، بن مرزبان (1362). جام جهان نمای: ترجمه کتاب التحصیل، مترجم ناشناخته، به اهتمام: عبدالله نورانی و محمد تقی دانش‌پژوه، تهران، انتشارات علمی و فرهنگی.##[6] حاجی حسینی، مرتضی (1375). ساختار صوری و معنایی منطق شرطی در دو نظام منطقی قدیم و جدید، پایان‌نامه مقطع دکتری، تهران، دانشگاه تربیت مدرس.##[7] خونجی، افضل‌الدین (1389). کشف الاسرار عن غوامض الافکار، مقدمه و تحقیق: خالد الرویهب، تهران، موسسه پژوهشی حکمت و فلسفه.##[8] دارابی، علی‌رضا (1389). «تحلیلسور شرطی لزومی مبتنی بر منطق جدید»، منطق پژوهی، تهران، سال اول، بهار و تابستان، شماره اول، ص 27ـ56.##[9] رازی، قطب‌الدین (1384). تصحیح و تحقیق شرح مطالع الانوار، به کوشش: محسن جاهد، رساله دکتری، تهران، دانشگاه تهران.##[10] رشر، نیکلاس (1381). « ابن‌سینا و منطق قضایای شرطی»، منطق سینوی به روایت نیکلاس رشر، ترجمه: لطف الله نبوی، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##[11] سمرقندی، شمس‌الدین محمد (2010 م.). قسطاس الافکار فی تحقیق الاسرار، با مقدمه، تصحیح و شرح: نجم الدین پهلوان، رساله دکتری، آنکارا، دانشگاه آنکارا.##[12] طوسی، نصیرالدین(1361). اساس الاقتباس، به تصحیح: مدرس رضوی، تهران، دانشگاه تهران.##[13] فاخوری، عادل(1387). منطق قدیم از دیدگاه منطق جدید، ترجمه: غلام رضا ذکیانی، تهران، دانشگاه علامه طباطبایی.##[14] فلاحی، اسدالله (1387). «قاعده فرعیه در منطق جدید، گزارشی انتقادی از نزاع پنجاه ساله منطق قدیم و جدید درباره پیش فرض وجودی در ایران»، آینه معرفت، تهران، شماره 15، ص 41ـ66.##[15] _________ (1388 الف)، «سلب لزوم و لزوم سلب در شرطی سالبه کلیه»، معرفت فلسفی، تهران، سال هفتم، شماره اول، ص 233ـ260.##[16] _________ (1388 ب)، «لزومی حقیقی و لزومی لفظی»، دو فصل‌نامه فلسفه و کلام اسلامی، تهران، دفتر1، ص 107-127.##[17] _________ (1393)، «منطق ربط نزد شمس الدین سمرقندی»، منطق پژوهی، تهران، سال پنجم، شماره دوم، پایز و زمستان 1393، ص 71ـ103.##[18] گیلانی، عبدالله، (1370). « الرسالة المحیطة بتشکیکات فی القواعد المنطقیة مع تحقیقاتها»، منطق و مباحث الفاظ، به کوشش: مهدی محقق و توشی هیکو ایزتسو، تهران، دانشگاه تهران.##[19] مظفر، محمد رضا (1433 ه‍.ق). المنطق، قم، موسسه النشر الاسلامی.##[20] موحد، ضیاء (1382). «نظریه قیاس‌های شرطی ابن‌سینا»، از ارسطو تا گودل، تهران، هرمس.##[21] ـــــــــــ (1394). «نظریه قیاس‌های شرطی ابن‌سینا»، تاملاتی در منطق ابن سینا و سهروردی، تهران، هرمس.##[22] موسوی، سیده زهرا و مهناز امیرخانی (1391). «سیر تاریخی نسبت‌های چهارگانه در منطق اسلامی»، منطق‌پژوهی، تهران، سال سوم، شماره اول، ص 137ـ148.##[23] نبوی، لطف الله (1385). «بحثی تطبیقی در منطق ارسطو و فرگه»، تراز اندیشه، تهران، بصیرت.##[24] ________ (1381). «منطق زمان و نظریه قیاس اقترانی شرطی ابن‌سینا»، منطق سینوی به روایت نیکلاس رشر، تهران، شرکت انتشارات علمی و فرهنگی.##

0 مفهوم «فطرت»؛ امکانی برای طرح نظریۀ فلسفۀ تاریخ The Concept of Fitrah (Human Innateness): A Possibility to Propose a Theory in Philosophy of History https://jitp.ut.ac.ir/article_67043.html 10.22059/jitp.2018.232708.522945 0 استاد مطهری به واسطه مطالعه فلسفه غرب نخستین فیلسوف اسلامی است که متوجه اهمیت فلسفه‌های مضاف گشته‌است. در منظومه فکری ایشان، فطرت به عنوان ام‌المسائل، مبنای نظریاتی است که در فلسفه اخلاق، فلسفه حقوق و فلسفه تعلیم و تربیت طرح کرده‌‌اند. فلسفه تاریخ از مباحث بسیار مهمی است که استاد مطهری در آن تحقیق فراوان نموده و مفهوم محوری آن تأملات نیز فطرت است. آنچه در این مقاله در پی بررسی آن هستیم، امکان طرح یک نظریۀ فلسفه تاریخ مبتنی بر فطرت است. طبق نظریۀ فطرت، وجود انسان بر ماهیت او مقدم است و آدمی هستی سیالی است که براساس حرکت جوهری استکمال می‌بابد. بنابر نظر استاد مطهری حُکمِ وجود فردی انسان شامل وجود اجتماعی او نیز می‌شود. جامعه انسانی وجودی سیال است که ماهیت ندارد و حرکت وجود اجتماعی ـ تاریخی انسان به سوی کمال و فعلیت تام خود تا پایان تاریخ، بدون توقف ادامه دارد. 1 The notion of fitrah (human innateness) plays a significant and a unique role in the Mortaza Motahari’s views. He considered this notion as the issue of the highest importance and himself as the human innateness philosopher. Because of his familiarity with western philosophy, Motahari was the first Islamic philosopher who payed attention to special philosophies. The notion of human innateness is a foundation for Motahari upon which he established other theories he proposed in ethics, philosophy of law, and philosophy of education, etc. Furthermore, the philosophy of history, where, according to Motahari, human innateness plays a central role, was another realm of thought that he profoundly delved into. What we are trying to address in this paper is the possibility of proposing a theory of philosophy of history based on human innateness. According to the theory of human innateness, the existence of the human is prior to his/her essence and human being is a free-flowing existence moving toward its perfection through substantial motion. According to Motahari, the rule of the individual existence of the human also applies to his/her social existence. In other words, the human society is a free-flow existence that has no essence and this existence, i.e., the historical-sociological existence of the human being, moves uninterruptedly toward its perfection and ultimate actuality. 61 86 سید حمید رضا طالب زاده hamidreza talebzade دانشیار گروه فلسفه دانشگاه تهران ایران talebzade@ut.ac.ir محمدحسین مطهری فریمانی mohammadhossein motahari دانشجوی دکتری فلسفه اسلامی دانشگاه تهران ایران hossein.motahari110@yahoo.com تکامل جامعه فطرت فلسفه تاریخ [1] قرآن کریم.##[2]ابن ابی‌جمهور، (1361). غوالی اللئالی ال‍غ‍ری‍زی‍ه‌ ف‍ی‌الاح‍ادی‍ث‌ال‍دی‍ن‍ی‍ه‌، م‍طب‍ع‍ه‌ س‍ی‍دال‍ش‍ه‍دا علیه‌السلام‏.##[3]ابن اثیر، مبارک بن محمد، (1367). النهایه فی غریب‌الحدیث و‌الاثر، موسسه‌‌الامین للطباعة و ‌النشر و ‌التوزیع‏.##[3]ابن بابویه، (1389). التوحید، ترجمه یعقوب جعفری، نسیم کوثر.##[4]استنفورد، مایکل، (1392). درآمدی بر فلسفه تاریخ، ترجمه احمد گل محمدی، نشر نی.##[5]جوادی آملی، عبدالله، (1393). رحیق مختوم، ج 7 ، نشر اسراء.##[6]خلیلی، محمدحسین، (1382). مبانی فلسفی عشق از منظر ابن سینا و ملاصدرا، بوستان کتاب.##[7]رشاد، علی اکبر، (1387). حدیث عشق و فطرت، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##[8]روسو، ژان ژاک، (1394). قرارداد اجتماعی، ترجمه غلامحسین زیرک‌زاده، نشر قاصدک صبا.##[9]سوزنچی، حسین، اصالت فرد، جامعه یا هر دو، بررسی تطبیقی آرای استاد مطهری و استاد مصباح یزدی، قبسات، تهران، شماره 42، زمستان 1385.##[10]سیدرضی، (1379). نهج البلاغه، ترجمه علینقی فیض الاسلام، نشرالهادی.##[11]شاه آبادی، محمدعلی، (1386). رشحات البحار، پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی##[12] ـــــــــــــ ، شذرات المعارف، (1386). پؤوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##[13] ـــــــــــــ ، فطرت عشق، (1387). تهران: پژوهشگاه فرهنگ و اندیشه اسلامی.##[14] ـــــــــــــ (1393). صحیفه سجادیه، ترجمه ابوالحسن شعرانی، دریای معرفت##[15]صدرالدین شیرازی محمد بن ابراهیم، (1382). شرح و تعلیقه صدرالمتألهین بر الهیات شفا، بنیاد حکمت اسلامی صدرا##[16] ــــــــــــ ، (1382). الحکمه المتعالیه فی الأسفار الأربعه، بنیاد حکمت اسلامی صدرا.##[17] طالب‌زاده سیدحمید، «نگاهی دیگر به ادراکات اعتباری، امکانی برای علوم انسانی»، جاویدان خرد، تهران، شماره 17، زمستان 1389##[18] طباطبایی، سیدمحمدحسین، (1345). المیزان، ج 7، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، انتشارات دارالعلم.##[19]ــــــــــــ، ( 1345). المیزان، ج 16، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، انتشارات دارالعلم.##[20] ـــــــــــ ، المیزان، ج 31، ترجمه سیدمحمدباقر موسوی همدانی، انتشارات دارالعلم.##[21]طنطاوی بن جوهری، (1370). الجواهر فی تفسیر القرآن الکریم، ب‍ی‍روت‌‏، دار اح‍ی‍اءال‍ت‍راث‌ ال‍ع‍رب‍ی.##[22]عبدالرحمن بن خلدون، (1375). مقدمه ابن خلدون، ترجمه محمد پروین گنابادی، انتشارات علمی فرهنگی.##[23]کاپلستون، فردریک، (1388). تاریخ فلسفه ج 7 (از فیشته تا نیچه)، ترجمه داریوش آشوری، انتشارات علمی فرهنگی.##[24]مجلسی، محمدباقر، (1983). بحار الانوار، چاپ بیروت، مؤسسه الوفاء.##[25]مطهری مرتضی، (1389). آشنایی با قرآن، ج 14، انتشارات صدرا.##[26]ــــــــــــــــ ، (1389). اسلام و نیازهای زمان، ج 1، انتشارات صدرا.##[27]ــــــــــــــــ ، (1389). اصول فلسفه و روش رئالیسم، انتشارات صدرا.##[28]ـــــــــــــــ ، (1389). انسان و ایمان، انتشارات صدرا.##[29]ـــــــــــــــ ، (1389). توحید، انتشارات صدرا.##[30]ـــــــــــــــ ، (1389). جامعه و تاریخ، انتشارات صدرا.##[31]ـــــــــــــــ ، (1389). درسهای اسفار، ج 3، انتشارات صدرا.##[32]ـــــــــــــــ ، (1389). عدل الهی، انتشارات صدرا.##[33]ـــــــــــــــ ، (1389). فطرت، انتشارات صدرا.##[34]ـــــــــــــ ، (1389). قیام و انقلاب مهدی (عج) از دیگاه فلسفه تاریخ، انتشارات صدرا.##[35]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار، ج 2، انتشارات صدرا.##[36]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار، ج 3، انتشارات صدرا.##[37]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار، ج 9، انتشارات صدرا.##[38]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار، ج 10، انتشارات صدرا.##[39]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار، ج 13، انتشارات صدرا.##[40]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار، ج 15، انتشارات صدرا.##[41]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار، ج 16، انتشارات صدرا، 1389.##[42]ـــــــــــــــ ، (1389). مجموعه آثار ، ج 22 ، انتشارات صدرا، 1389.##[43]ـــــــــــــــ ، (1389). نقدی بر مارکسیسم، انتشارات صدرا، 1389.##[44]ـــــــــــــــ ، (1389). یادداشت‌های استاد مطهری ، ج 1، انتشارات صدرا.##[45]ـــــــــــــــ ، (1389). یادداشت‌های استاد مطهری ، ج 2، انتشارات صدرا.##[46]ـــــــــــــــ ، (1389). یادداشت‌های استاد مطهری ، ج 4، انتشارات صدرا.##[47]ـــــــــــــــ ، (1389). یادداشت‌های استاد مطهری، ج 8، انتشارات صدرا.##[48]ـــــــــــــــ ، (1389). یادداشت‌های استاد مطهری، ج 10، انتشارات صدرا.##[49]ـــــــــــــــ ، (1389). یادداشت‌های استاد مطهری، ج 11، انتشارات صدرا.##[50]موسوی الخمینی، سیدروح‌الله، (1368). چهل حدیث، مؤسسه تنظیم و نشر آثار امام خمینی(رض).##[51] نجفی موسی، «درآمدی بر امکان تولید علم جدید اسلامی براساس اندیشه استاد مطهری در فلسفه تاریخ»، فصلنامه علمی تخصصی تماشاگه راز، تهران، شماره 2، تابستان 1391.##[52] هابز، توماس، لویاتان، (1380). وی‍رای‍ش‌ و م‍ق‍دم‍ه‌ از س‍ی‌. ب‍ی‌. م‍ک‍ف‍رس‍ون‌؛ ت‍رج‍م‍ه‌ ح‍س‍ی‍ن‌ بش‍ی‍ری‍ه‌، ن‍ی‌‏‏.##

0 میانی اندیشیِ صدرایی در هستی شناسی، متّکی بر وجود منبسط Sadraean Intermediarism in Ontology based on The Expanding Existence https://jitp.ut.ac.ir/article_67044.html 10.22059/jitp.2018.234969.522951 0 فلاسفۀ مسلمان به منظور تبیین نحوۀ ارتباط میان مراتب هستی، اموری را به مثابۀ میانیها مطرح ساختهاند. در فلسفۀ ملاصدرا، وجود منبسط، به عنوان صادر اول، میان هویت غیبیه و ماهیات قرار دارد. این وجود مجرای مبانی هستیشناختیِ اصالت، وحدت و تشکیک در وجود است. بنابراین هستیشناسیِ مبتنی بر نقش میانی این وجود، ظهور مبسوطی است از میانیاندیشیِ صدرایی. بر اساس این ساختار میانی‌اندیشانه، امکان بینهایت امور میانی وجود دارد که اگرچه نام و تعیّن آنها ناشناخته است ولیکن وجود آنها انکار ناپذیر است. وجود منبسط وجود واحدی است که در عین حال شامل مراتب بینهایت است و همیشه مرتبهای میانی، میان دو مرتبۀ هستیشناختی از این وجود، قابل فرض است. بنابراین همۀ هویاتی که فلاسفۀ پیشین به عنوان میانیها بدان اشاره کرده بودند، میتواند به عنوان مراتب این وجود واحد تبیین شود. ثمرۀ چنین تبیینی را در حل مسائلی نظیر وحدت و کثرت فعل خداوند، حقیقت علم و جایگاه کلام و صورت نوعیه میتوان مشاهده کرد. 1 Muslim philosophers have brought up entities as intermediaries to explain the mode of the interrelation of the existence levels. In Mulla Sadra’s Philosophy, the Expanding Existence, as The First Originated Being, situates between the Hidden Ipseity and essences. This Existence is the ground of the ontological foundation of principality, unity and gradation of existence. Thus the ontology based on the intermediate role of this Existence is an elaborated manifest of the Sadraean intermediarism. Based on this intermediaristic structure, infinite intermediaries would be possible, though their names and determinations are unknown, their beings are not deniable. The Expanding Existence is the unique existence while consisting of infinite levels, and always there could be an intermediate level conceived between two ontological levels of this existence. Accordingly, all entities, including the intermediaries to which antecedent philosophers were referring, can be explained as levels of this unique existence. The advantages of this explanation can be seen in solving problems such as the unity and the multiplicity of God's acts, the nature of knowledge, and position of the word and the archetypical forms. 87 109 مجید طاوسی ینگابادی Majid Tavoosi Yangabadi دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه اصفهان ایران bebarbarunebahar@gmail.com فروغ السادات رحیم پور Foroogh Al Sadat Rahim pour دانشیار گروه فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه اصفهان ایران fr.rahimpoor@gmail.com جعفر شانظری گرگابی Jafar Shanazari Gorgabi دانشیار گروه فلسفه و کلام دانشگاه اصفهان ایران jshanazari@yahoo.com اصالت وجود تشکیک وجود ملاصدرا میانی‌اندیشی وجود منبسط وحدت وجود [1] قرآن‌کریم##[2] ابن سینا، حسین بن عبدالله (1375). شرح الاشارات و التنبیهات مع المحاکمات. قم، نشر البلاغة.##[3] ــــــــــ (1382). الأضحویة فی المعاد. تحقیق: حسن عاصی، تهران، شمس تبریزی.##[4] اینوود، مایکل (1388). فرهنگ فلسفی هگل. ترجمۀ حسن مرتضوی، تهران: نیکا.##[5] پلنگی، منیژه (1389). «عالم میانه در مکتب اشراق و فلسفههای وحدت وجودی». خردنامه صدرا، تهران، شماره 61، صص23ـ39.##[6] نصیر الدین طوسی (1363). تصورات یا روضة التسلیم. تهران، جامی.##[7] دهخدا، علی اکبر (1372). لغتنامه. تهران، دانشگاه تهران.##[8] سبزواری، ملاهادی (1369ـ1379). شرح المنظومة. 5جلد، تهران، ناب.##[9] ـــــــــــ (1390). التعلیقات علی الشواهد الربوبیة. در الشواهد الربوبیة فی المناهج السلوکیة، صدرالدین محمد شیرازی، مقدمه، تصحیح و تعلیق: سید جلال الدین آشتیانی، قم، بوستان کتاب.##[10]. سهروردی، شهاب الدین یحیی (1375). الواح عمادی. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج3، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سید حسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[11] ــــــــــ (1375). حکمة الإشراق. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج2، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سیدحسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[12] ـــــــــ (1375). التلویحات. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج1، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سیدحسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[13] ـــــــــ (1375). المقاومات. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج1، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سید حسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[14] ــــــــ (1375). المشارع و المطارحات. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج1، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سیدحسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[15] ــــــــ (1375). هیاکل النور. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج3، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سیدحسین نصر و نجف‌قلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[16]. ــــــــــ (1375). کلمة التصوف. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج4، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سیدحسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[17] ـــــــــ (1375). الالواح العمادیّة. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج4، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سید حسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[18] ـــــــــ (1375). اللمحات للحکیم الاشراقی شهاب الدین السهروردی. در مجموعه مصنفات شیخ اشراق، ج4، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سیدحسین نصر و نجفقلی حبیبی، تهران، مؤسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[19] ــــــــــ (1379). هیاکل النور. تصحیح محمد کریمی زنجانی اصل، تهران، نقطه.##[20] عبودیت، عبدالرسول (1383). نظام حکمت صدرایی(2): تشکیک در وجود. قم، مؤسسه آموزشی و پژوهشی امام خمینی (ره).##[21] فارابی، ابونصر (1995م.). آراء اهل المدینة الفاضلة و مضاداتها. مقدمه و شرح و تعلیق: علی بو ملحم، بیروت، مکتبة الهلال.##[22] ـــــــــ (1996م.). کتاب السیاسة المدنیة. مقدمه و شرح: علی بو ملحم، بیروت، مکتبة الهلال.##[23] فضل الرحمن (1390). فلسفه ملاصدرا. ترجمه، نقد و تحلیل از مهدی دهباشی، ایلام، ریسمان.##[24] کربن، هانری (1369). فلسفه ایرانی، فلسفه تطبیقی. ترجمه: جواد طباطبایی، تهران، توس.##[25] ملاصدرا، محمد بن ابراهیم (1354). المبدأ و المعاد. تصحیح: سید جلال آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.##[26] ـــــــــ (1390). الشواهد الربوبیة فى المناهج السلوکیة. تصحیح و تعلیق: سید جلال‌الدین آشتیانی‏، قم، بوستان کتاب.##[27] ـــــــــ (1363). المشاعر. به اهتمام هانری کربن، تهران، کتابخانه طهوری.##[28] ـــــــــ (1363). مفاتیح الغیب. مقدمه و تصحصح: محمد خواجوی، تهران، مؤسسه تحقیقات فرهنگی.##[29] ـــــــــ (1375). مجموعه رسائل فلسفی صدر المتالهین. تصحیح و تحقیق: حامد ناجی اصفهانی، تهران، حکمت.##[30] ـــــــــ (1981م.). الحکمة المتعالیة فى الاسفار العقلیة الاربعة. 9جلد، بیروت، دار احیاء التراث.##[31] ـــــــــ (1360). اسرار الآیات. مقدمه و تصحصح محمد خواجوی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه.##[32] ــــــــ (1302 ق.). مجموعة الرسائل التسعة. تهران، بینا.##[33] ـــــــــ (؟). ایقاظ النائمین. تهران، انجمن اسلامى حکمت و فلسفه ایران.##[34] ـــــــــ (؟). الحاشیة علی الهیات الشفاء. قم، بیدار.##[35] میرمحمدباقر الداماد (1367). القبسات. به اهتمام دکتر مهدى محقق دکتر سیدعلی موسوی بهبهانی، پروفسور ایزوتسو، دکتر ابراهیم دیباجى‏، تهران، دانشگاه تهران.##[36] ـــــــــــ (1381ـ1385). الافق المبین. در مصنفات میرداماد، ج2، به اهتمام عبدالله نورانی، تهران، انجمن آثار و مفاخر فرهنگی.##[37] نهج‌البلاغه (2004 م.). ضبط نصّه و ابتکر فهارس العلمیّة: صبحی صالح، قاهره، دارالکتاب المصری.##[38] Corbin, Henry (1977). Spiritual Body and Celestial Earth from Mazdean Iran to Shi 'ite Iran. Translated from the French by Nancy Pearson, New Jersey, Princeton University Press.##[39] ---------- (1981).The Concept of Comparative Philosophy. Translated by Pitter Russell, Cambridge, Golgonooza Press.##]40 [Hegel, Georg Wilhelm Friedrich (1998). Science of Logic. Translated by A.V. Miller, New York, Humanity Books.##]41 [---------- (2010). The Science of Logic. Translated by George Di Giovanni, New York, Cambridge University Press.##]42[ ---------- (2010). Encyclopedia of the Philosophical Sciences in Basic Outline Part I: Science of Logic. Translated and edited by Klaus Brinkmann and Daniel O. Dahlstrom, New York, Cambridge University Press.##

0 تحلیل نفس‌شناختی امور خارق عادت و ادراکات فراحسی از دیدگاه علامه طباطبایی A Psycho-Philosophical Analysis of Extraordinary Affairs (EOA) and Extrasensory Perceptions (ESP) based on Allameh Tabatabaei’s Views https://jitp.ut.ac.ir/article_67045.html 10.22059/jitp.2018.241397.522971 0 امور خارق عادت و ادراکات فراحسی از آثار غریبۀ نفس دانسته شده و در مبحث نفس‌شناسی مورد بررسی قرار می‌گیرد. پرسش اساسی این است که صدور افعال خارق عادت براساس تحلیل نفس‌شناختی علامه طباطبایی، چگونه صورت می‌پذیرد؟ یافته‌های تحقیق حاکی از آن است که صدور این افعال با توجه به مبادی صدور فعل صورت می‌پذیرد که مبادی قریب و بعید آن عبارتند از: اراده و علم. در امور خارق عادت و ادراکات فراحسی، «ارادۀ مؤثر» نقش دارد که برخاسته از قوت اراده و نیز علم و اعتقاد قطعی به تأثیر آن است. این علم و اعتقاد قطعی مبتنی بر حصول شرایط خاصی است و اعم از آن است که مطابق با واقع باشد یا نباشد، لذا خطابردار است. ارادۀ مؤثر در اموری مانند سحر و کهانت، تنها متکی به نفس صاحب اراده است و در معجزات و کرامات متکی به پروردگار به عنوان مبدأ و منشأ این عالم است. 1 Extraordinary affairs (EOA) and extrasensory perceptions (ESP) are studied in philosophical psychology. The main problem in this research is to consider how these actions are done by the soul. Our findings show that the occurrences of these actions are based on their both proximate and remote origins, i.e., volition and knowledge respectively. In extraordinary affairs (EOA) and extrasensory perceptions (ESP), ‘influential volition’, having its root in the intensity of volition and certainty of knowledge, plays a main role. This certain knowledge is realized under special conditions, including physical and psychological ones. There is a distinction between magic and haruspication on the one hand, and miracles of the prophets and the saints on the other. The influential volition in the former depends upon the soul of the possessor of the volition, whereas in the latter, it is inspired by God as the source and origin of the world. 111 129 سید محمد کاظم علوی seyed Mohammad Kazem Alavi استادیار گروه فلسفه و حکمت اسلامی دانشگاه حکیم سبزواری ایران alavismk@yahoo.com ادراکات فراحسی ارادۀ مؤثر خارق عادت علامه طباطبایی مبادی فعل [۱] قرآن.##[۲] آیزنک، هانس یورگن؛ براود، اچ، دی، واتسن، لیال و دیگران (۱۳۷۹)، روح و دانش جدید، ترجمه و گردآوری: محمد رضا غفاری، تهران، دفتر نشر فرهنگ اسلامی.##[۳] ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1326 ق)، تسع رسائل فی الحکمه و الطبیعیات، قاهره، دارالعرب.##[۴] تهانوی، محمد علی (1996)، کشاف اصطلاحات الفنون و العلوم، بیروت، مکتبه لبنان ناشرون.##[۵] جرجانی، سید شریف علی بن محمد (1370)، کتاب التعریفات، چاپ چهارم، تهران: ناصرخسرو.##[۶] جوادی آملی، عبدالله (1389)، تسنیم: جلد 5، تحقیق: احمد قدسی، چاپ پنجم، قم، اسراء.##[۷] سبحانی، جعفر (1412ق)، الالهیات، چاپ سوم، قم، مرکز العالمی للدراسات.##[۸] شیخ اشراق، شهاب الدین یحی بن حبش (1375)، مجموعه مصنفات شیخ اشراق، تصحیح و مقدمه: هانری کربن، سید حسین نصر و نجفقلی حبیبی، چاپ دوم، تهران، موسسه مطالعات و تحقیقات فرهنگی.##[۹] طباطبایی، سید محمد حسین (1362)، نهایه الحکمه، قم، جامعه مدرسین.##[۱۰] ـــــــــــ (1414ق)، بدایه الحکمه، چاپ دهم، قم، مؤسسه‌ نشر اسلامی.##[۱۱] ــــــــــ (1417ق)، المیزان فی تفسیرالقرآن، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.##[۱۲] ــــــــــ (1428ق)، مجموعه رسائل العلامه الطباطبایی، تحقیق: صباح الربیعی، قم، مکتبه فدک لاحیاء التراث.##[۱۳] ــــــــــ (1387)، مجموعه رسائل علامه طباطبایی (دوجلد)، قم، بوستان کتاب.##[۱۴] فارابی، ابونصر محمد(1995)، الاعمال الفلسفیه، مقدمه و شرح و تعلیق: علی بوحلم، بیروت، مکتبه الهلال.##[۱۵] ــــــــــ (1996)، احصاء العلوم، مقدمه و شرح: علی بوملحم، بیروت، مکتبه الهلال.##[۱۶] معلمی، حسن (1391)، «معیار سنجش و تمییز شهود رحمانی از شهود شیطانی»، مطالعات معنوی، شماره 4ـ5، تابستان و پاییز، ص. 125ـ144.##[۱۷] ملاصدرا، صدرالدین محمد بن ابراهیم (شیرازی) (۱۳۵۴)، المبد‌‌أ و المعاد، تصحیح: سید جلال‌الدین آشتیانی، تهران، انجمن حکمت و فلسفه ایران.##[۱۸] ــــــــــ (1360)، الشواهد الربوبیه فی المناهج السلوکیه، چاپ دوم، مشهد، مرکز نشر دانشگاهی.##[۱۹] موسوی همدانی، سید محمد باقر (1374)، ترجمه تفسیر المیزان، چاپ پنجم، قم، جامعه مدرسین حوزه علمیه قم.##[۲۰] نصر، سید حسین (1382)، العلوم فی الاسلام دراسه مصوره، ترجمه به عربی: مختار الجوهری، مراجعه: جفعر صادق الخلیلی، تصحیح اعلام: حسن فقیه عبداللهی، تهران، پژوهشگاه علوم انسانی و مطالعات فرهنگی.##[21] یعقوبیان، محمدحسن (۱۳۹۴)، «فلسفۀ فراروان‌شناسی از منظر ابن‌سینا»، فلسفه دین، ۲، ۱۲، ص. ۴۱۳ـ۴۴۰.##[22] Dilley, Frank B. (2006), "Parapsychology", in: Encyclopedia of Philosophy, 2nd edition, ed.: Donald M. Borchert, USA, Thomson Gale.##[23] Melton, J. Gordon (2001), Encyclopedia of Occultism and Parapsychology, 5th ed., USA, Gale Group.##

0 تفاوت عشق شناسی سینوی و افلاطونی A comparative Study of Plato and Avicenna's Views on Love https://jitp.ut.ac.ir/article_67046.html 10.22059/jitp.2018.234075.522947 0 بررسی تفاوت عشق‌شناسی سینوی و افلاطونی از آن رو حائز اهمیت است که ریشهی اختلاف عشق‌شناسی فلاسفهی غرب و مسلمان به آثار این دو بر میگردد. افلاطون عشق را گاه اشتیاق دارا شدن خوبی و گاه تقاضای تملک زیبایی میداند پس عشق افلاطونی نیازمند زیبایی و کمالات معشوق است و عشق او وجه انسانی دارد و نمی‌تواند وصف واجب تعالی باشد از این رو در همه کائنات سریان نیز ندارد؛ پس تبیین آن نیازمند مباحث انسان شناختی است و چون عشق برای رسیدن به زیبایی است ماهیتی ابزاری و آلی دارد و با تصاحب زیبایی معشوق در قالب وصال از بین می‌رود. با این توصیف عشق برای رسیدن به زیبایی مطلق، مطلوب واقع میشود و عشق او وجه معرفت شناختی دارد. اما از منظر ابن سینا عشق از احاطهی علم به زیبایی به وجود میآید پس وصف باریتعالی است و میتواند فی نفسه مطمح نظر باشد و چون چنین است وجه هستی شناختی دارد که می‌توان از آن نتایج الاهیاتی نیز گرفت. 1 The Comparative Study of Plato and Avicenna’s views on love is important because, we think, the origin of discrepancies on this issue in Western and Islamic philosophical thought has its roots in these two thinkers’ views. Occasionally, in Plato's theory, Love is described as a desire to possess the goodness and, sometimes, beauty. Therefore, Platonic Love is related to beauty and perfections of the beloved; so, it has some human aspect and cannot be considered as a God attribute and does not flow in the universe and cannot be explained but through anthropological issues. In Plato's theory, as love is to attain beauty, it has an instrumental nature. According to aforementioned description, Platonic love is considered as an object to attain the absolute beauty. On the other hand, according to Avicenna's views, love has its roots in the knowledge of beauty; therefore, he maintains that love is one of the attributes of God which has some ontological aspect. 131 149 زهرا کلهر zahra kalhor دانشجوی دکتری فلسفه و کلام اسلامی دانشگاه شیراز ایران zkalhor93@gmail.com حمید میرزایی Hamid mirzaei دانشجوی دکتری حکمت متعالیه دانشگاه آزاد اسلامی واحد شهر ری ایران 137yazeynab@gmail.com ابن‌سینا افلاطون تفاوت عشق‌شناسی عشق‌شناسی سینوی عشق‌شناسی افلاطونی [1] ابندباغ، (1379). مشارق انوارالقلوب و مفاتیح اسرارالغیوب: عشق اصطرلاب اسرار خداست. ترجمهی دکتر قاسم انصاری، تهران، انتشارات طهوری، چاپ اول.##[2] ابن‌سینا، حسین بن عبدالله (1370). قانون در طب. ترجمه عبدالله شرفکندی (هه ژار)، تهران، انتشارات سروش، چ چهارم.##[3] ــــــــــــــ (1381). ‌الاشارات و التنبیهات. قم، بوستان کتاب.##[4] ــــــــــــــ (1363). الاشارات و التنبیهات. ترجمهی حسن ملکشاهی، تهران، سروش.##[5] ــــــــــــــ (1360). رسائل: رسالهی عشق. ترجمهی ضیاءالدین درّی، تهران، انتشارات مرکزی، [بیجا].##[6] ــــــــــــــ (1388). الرسائل: رسالهی العشق. ترجمهی محمود شهابی و دیگران، تصحیح سید محمود طاهری، قم، انتشارات آیت اشراق.##[7] ــــــــــــــ (2005). رسالة فی العشق. دمشق، دارالفکر.##[8] ــــــــــــــ (1400). رسائل ابن سینا. العشق، قم، انتشارات بیدار.##[9] افلاطون (1367). چهار رساله: رسالهی فایدروس. ترجمه محمود صناعی، تهران، مرکز انتشارات علمی و فرهنگی، چاپ سوم.##[10] ــــــــــــــ (1351). پنج رساله: رسالهی میهمانی. ترجمه محمود صناعی،تهران، بنگاه ترجمه و نشر کتاب.##[11] ــــــــــــــ (1381). ضیافت. ترجمهی محمود صناعی، تهران، انتشارات فرهنگ.##[12] ــــــــــــــ (؟). دوره آثار افلاطون: رسالهی فایدروس. ترجمهی محمدحسن لطفی، تهران، انتشارات خوارزمی.##[13] ارسطو (1378)، اخلاق نیکوماخوس. با ترجمهی محمدحسن لطفی، تهران، انتشارات طرح نو.## [14] اعوانی، غلامرضا (1382)، «حب وجودی در حکمت متعالیه». مجموعه مقالات ملاصدرا و فلسفه معاصر جهان، تهران، انتشارات بنیاد حکمت اسلامی صدرا.##[15] حسینی زبیدی، محمد مرتضی ‏(1414). تاج العروس من جواهر القاموس. با تصحیح علی هلالی و علی سیری، بیروت، انتشارات دارالفکر.## [16] طوسی، خواجه نصیرالدین (1375). شرح الاشارات و التنبیهات مع المحاکمات. قم، نشر البلاغه.##[17]. شیرازی، صدرالمتالهین (1981). الحکمه المتعالیه فی الاسفار العقلیه الاربعه. بیروت، دارالاحیاء التراث، چاپ سوم.##[18]. فلوطین (1366)، اثولوجیا. ترجمهی محمدحسن لطفی، تهران، انتشارات خوارزمی.##[19]. مطهری، مرتضی (1379). مجموعه آثار: شرح اشارات ابنسینا. قم، انتشارات صدرا، چاپ ششم.##[20]. نوسباوم، مارتا (1395). «خطابهی آلکیبیادس» مجموعه مقالات دربارهی عشق، تهران، نشر نی، چاپ ششم.##[21] هایلند، درو، (1395). «زیبایی شناسی افلاطون: پرسش از زیبایی» ترجمه عبدلله سالاروند، تهران، نقش جهان.##